Satanower Menachem Mendel Lewin (Lefin)

Menachem Mendel Lewin (Lefin) z Satanowa, zw. Mendlem Mikołajewerem (1741 [1749] Satanów – 1819 [1826] Mikołajów) – pisarz, protagonista haskali. Otrzymał tradycyjne religijne wykształcenie. Zainteresowawszy się filozofią i matematyką, studiował dzieła średniowiecznych uczonych żydowskich. Zagrożony utratą wzroku, udał się do Berlina, gdzie zetknął się z M. Mendels(s)ohnem oraz zapoznał się z europejskim oświeceniem i filozofią. W drodze powrotnej, w Brodach, poznał N. Krochmala. Zamieszkał w dobrach księcia Adama Czartoryskiego. Na temat łączących ich stosunków krążyły liczne legendy. Dzięki pomocy materialnej magnata, S. mógł poświęcić się pracy pisarskiej, opracowując kilka dzieł w języku hebrajskim, mających przybliżać współwyznawcom nowe zdobycze kulturowo-cywilizacyjne. Przygotowywał popularną przeróbkę dzieła More(j) newuchim Majmonidesa (ukończył jej pierwszą część, wyd. w 1829 oraz 1867). Dostrzegał także znaczenie języka jidysz dla rozwoju oświaty. Zabierał głos w dyspucie nad potrzebą i formą reformy Żydów. Był autorem wydanej anonimowo broszury Essay d’un plan de réforme ayant pour object d’éclarer la nation Juive en Pologne et la redresser par ses murs (1792), w której m.in. postulował konieczność zorganizowania szkolnictwa dla Żydów z językiem polskim jako wykładowym. Wydał przekład Pięcioksięgu (1812) i Psalmów (1817) oraz przygotował tłumaczenie Pieśni nad pieśniami i Księgi Koheleta (wyd. 1873). Podobnie jak wielu pierwszych maskilów, był niechętnie usposobiony do chasydyzmu (komedia Der erster chosed = jid., Pierwszy chasyd; tekst zaginął). (Zob. też Gottlober Abraham Ber)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand