Sambation

(Sanbation; Sabation); Sabatikon (Rzeka szabatowa; od grec. sabbateion = miejsce, gdzie przestrzega się szabatu; hebr. Nehar Chol; jid. Sambatjen) – legendarna rzeka wypływająca z raju, z którą wiąże się wiele opowieści. Przede wszystkim miała być niebywale rwąca i nieść masy skał i kamieni, lecz jej szalony nurt miał się w szabat zatrzymywać. Wedle legendy, to za nią miało zniknąć Dziesięć Zaginionych Plemion; nie mogą one powrócić, gdyż w dni powszednie nie sposób przekroczyć S., a w szabat Żydom nie wolno podróżować. Jednak według niektórych legend, w najwęższych miejscach rzeki można porozumieć się ze znajdującymi się na drugim brzegu. Targum Pseudo-Jonatana do Księgi Wyjścia identyfikował S. z rzeką Gozan w Syrii (por. targum). Rabi Akiwa w dyspucie z rzymskim dowódcą, Turnusem Rufiusem, miał wykorzystać S., jako argument za boską naturą święcenia szabatu. W IX w. Eldad ha-Dani umiejscowił tę rzekę w Etiopii, stwierdzając, że mogą za nią mieszkać tylko „synowie Mojżesza”. Pojawiało się także wiele innych teorii nt. jej położenia, od Chin przez Arabię, po Morze Kaspijskie. W średniowieczu istnienie S. było powszechnie przyjmowanym faktem, w tym przez Rasziego i Nachmanidesa. Związek z Zaginionymi Plemionami czynił z S. ważny element mesjanizmu żyd., toteż związane z nim opowieści ożyły w dziełach mistyków w XVII w. oraz sabataistów. (Zob. też Bne(j) Mosze)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem