Saadja ben Josef

(według wersji arab. – Said al-Fajjumi; według wersji karaim. – Saadja ha-Pitomi); [Raw] Saadja Gaon (882 Dilas w Górnym Egipcie – 942 Sura) – gaon, wybitny pisarz, tworzący dzieła o charakterze halachicznym, liturgicznym, filozoficznym; zajmował się również egzegezą biblijną, gramatyką języka hebrajskiego i poezją (por. azharot). W 915 opuścił Egipt. Podróżował po Palestynie i innych krajach. W 928-930 i 936-942 był gaonem akademii talmudycznej w Surze. Pierwszą znaną rozprawą S. ben J. była jego polemika z karaitą, Ananem. W 921 S. ben J. wszedł w konflikt z palestyńskim gaonem, Aaronem ben Meirem, dotyczący kalendarza żydowskiego, i – odpierając jego zarzuty w dziele Sefer zikaron – ostatecznie ustalił zasady, obowiązujące w tej kwestii do dnia dzisiejszego. Główną pracą filozoficzną S. ben J. była – napisana w języku arabskim – Amanat wa-itiqadat, która wkrótce została przełożona na język hebrajski (Sefer (ha-)emunot we-(ha-)deot = Księga wierzeń [wiary] i poglądów). Dzieło to, otwierające dzieje średniowiecznej filozofii żydowskiej, wykazuje silne wpływy myśli arabskiej oraz arystotelizmu, platonizmu i stoicyzmu. Prezentując racjonalistyczną analizę podstaw teologicznych judaizmu, S. ben J. wykazał równocześnie, że rozum i objawienie nie stoją ze sobą w sprzeczności; m.in. poddał też krytyce chrześcijański dogmat o Trójcy Świętej, wiarę w wędrówkę dusz i doktrynę islamu. Bardzo ważną rolę w dziejach żydowskiej literatury religijnej odegrały też studia biblijne i halachiczne tego autora, które również zostały napisane w języku arabskim i wkrótce potem przełożone na język hebrajski. Do dziś Żydzi jemeńscy używają jego przekładu BH na język arabski. S. ben J. był także autorem dzieła Sefer ha-agron (hebr., Słownik), w którym zebrał i wyjaśnił słowa, pojawiające się na kartach BH tylko jeden raz (hapax legomena), oraz pierwszej gramatyki języka hebrajskiego, napisanej w języku arabskim – Kitab al-lugha. Jego Sid(d)ur był jednym z najstarszych, systematycznie skompilowanych modlitewników żydowskich. Jako poeta religijny, S. ben J. wywarł wielki wpływ na rozwój literatury pij(j)utim. Odegrał również wielką rolę w dziejach myśli żydowskiej; Majmonides, mówiąc o nim, stwierdził: „gdyby nie było Saadji ben Josefa, Tora mogłaby zaginąć wśród Żydów”. (Zob. też: bakasza; Berechia ben Natronaj Krespia ha-Nakdan)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem