Różański (właśc. Goldberg) Józef

(1907 Warszawa – 1981 tamże) – prawnik, oficer w służbie MBP, człowiek-symbol zbrodni stalinowskich; syn A. Goldberga; bratanek M. Borejszy; młodszy brat J. Borejszy. Ukończył studia prawnicze na UW (1929). Pod koniec lat 30. prowadził kancelarię adwokacką. Jeszcze przed ukończeniem studiów związał się z ruchem komunistycznym; m.in. pracował w Centralnym Biurze Żydowskim KPP oraz w organizacji syjonistycznej lewicy; współredagował młodzieżowe pismo w języku jidysz „Fołks-Jugend” (jid., Ludowa Młodzież). Prawdopodobnie już przed wojną związany był z sowieckim wywiadem. W okresie II wojny światowej przebywał w Związku Radzieckim, gdzie m.in. pracował i był szkolony dla NKWD. Następnie był oficerem politycznym w LWP. Po kilkumiesięcznej służbie liniowej został skierowany do władz bezpieczeństwa PKWN. Od stycznia 1945 był kapitanem i kierownikiem VIII Wydziału MBP; w 1947 został pułkownikiem i dyr. Departamentu Śledczego. „Słynął” ze swej bezwzględności (właśc. sadyzmu), stosowanej wobec komunistów, oskarżanych o działalność agenturalną, jak również w prześladowaniach innych więźniów politycznych, w tym członków podziemia niepodległościowego. Po ucieczce na Zachód i ogłoszeniu relacji Józefa Światło został aresztowany 8 XI 1954. Skazany dwukrotnie – w 1955 na 5 lat więzienia; w 1957 na 15 lat. W 1964 Rada Państwa skorzystała wobec niego z prawa łaski. W 1969 przeszedł na emeryturę jako urzędnik Mennicy Państwowej. Nazwisko R. do dziś pełni rolę „symbolicznego uzasadnienia” rozbudzenia postaw antyżydowskich w powojennej Polsce. (Zob. też Brystygier Julia)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem