Rotbaum (Rotbojm) Jakub (Jankew)

(1901 Żelechów – 1994 Wrocław) – reżyser, dyrektor teatrów, plastyk. Pochodził z rodziny związanej z teatrem; jego starsza siostra, Sara, była aktorką dramatyczną (grała w Berlinie, Moskwie, Warszawie), zaś młodsza, Lija Rotbaum, była choreografem, reżyserem operowym. R. odebrał tradycyjne początkowe wykształcenie religijne. Potem uczył się w gimnazjum, w Szkole Sztuk Zdobniczych Miłosza Kotarbińskiego, a następnie (od 1921) studiował w SSP w Warszawie (u W. Skoczylasa, H. Kuny, T. Pruszkowskiego). Od 1924 uczestniczył w wystawach ŻTKSP. Wystawy indywidualne miał w 1933 (Katowice) i 1935 (Równe). Rysował i malował portrety, m.in. wielu aktorów i śpiewaków, Żydów (Głowa Żyda, Pośrednik) i górali. Pracował jako nauczyciel rysunku w gimnazjach warszawskich. Ukończył też Szkołę Filmową w Warszawie (w 1927 nakręcił film o folklorze żyd.) oraz Studio Teatralne przy Państwowym Teatrze Żydowskim w Moskwie (1934). Jako reżyser, debiutował w 1926 w Warszawie, lecz jego karierę reżyserską ugruntowała współpraca z Trupą Wileńską w latach 30. (wyreżyserował sześć premier; w tym m.in. 200 000 Szolema Alejchema; Rekruci I. Aksenfelda). Poza tym, wystawiał na scenach żydowskich Warszawy i Wilna; współpracował z Jung Teater M. Weicherta i Teatrem dla Młodzieży K. Segałowicz. W 1938 wyjechał do Paryża, gdzie był kierownikiem artystycznym teatru PIAT. W 1940 udało mu się wyjechać do Nowego Jorku. Pracował w teatrze Morrisa Schwartza, w teatrach Fołksbine i ARTEF. Reżyserowane przez niego przedstawienia były prezentowane m.in. w Nowym Jorku, Detroit, Montrealu, Buenos Aires, Londynie, Paryżu, Sao Paulo, a potem w Australii i Izraelu. Dużo też wówczas malował; głównie portrety i szkice postaci żydowskich z miasteczek polskich (sztetł). W 1949 R. powrócił do kraju i związał się z Dolnośląskim Teatrem Żydowskim we Wrocławiu, gdzie zamieszkał. Jego inscenizacja Snu o Goldfadenie w 1950, stanowiąca tzw. kompozycję sceniczną tekstów Czarodziejki A. Goldfadena oraz innych tekstów (m.in. I. Mangera i samego R.), kładąca akcent na elementy romantyczno-poetyckie i malowniczość bogato oprawianego muzyką i piosenkami spektaklu, wywarła wpływ na cały powojenny teatr żydowski w Polsce. W 1952-1962 R. był dyrektorem artystycznym Państwowych Teatrów Dramatycznych we Wrocławiu. Jedną z czołowych realizacji scenicznych okresu stalinowskiego było wystawienie przez niego Człowieka z karabinem Nikołaja Pogodina (1952). W 1952 i 1953 otrzymał nagrody państwowej II stopnia w dziedzinie teatru. Był także autorem wielu tłumaczeń sztuk teatralnych i adaptacji scenicznych. W 1968 opuścił wrocławski Teatr Polski (por. Marzec '68). Odtąd reżyserował w Państwowym Teatrze Żydowskim im. E.R. Kamińskiej w Warszawie oraz w Ameryce, Australii i w Rumunii.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem