Rodzaju Księga

(hebr. Be-reszit = Na początku; jid. Brejszes, Berejszys; grec., łac. Genesis), tradycyjnie określana przez Żydów jako Sefer bri'at ha-olam albo Sefer maase(j) be-reszit (hebr., Księga stworzenia świata) – pierwsza księga zarówno w Pięcioksięgu, jak i w całej Biblii, o wyjątkowym znaczeniu teologicznym. Jej nazwa pochodzi od pierwszych słów księgi Be-reszit bara Elohim et ha-szamajim we-et ha-arec (hebr., Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię). Dotyczy dziejów stworzenia świata, początków i etapów rozwoju ludzkości, zarania dziejów ludu żydowskiego, jego Przymierza z Bogiem. Składają się na nią dwie zasadnicze części: opis tzw. prehistorii – dziejów od początku świata i ludzkości do praojca Abrahama (rozdz. 1-11); opis dziejów historycznych: a) historia patriarchów (Abrahama; jego syna, Izaaka; oraz wnuka, Jakuba; rozdz. 12-36), b) dzieje ich potomków (Józefa, jednego z synów Jakuba; Ezawa, przyrodniego brata Jakuba; synów Jakuba [aż do czasu ich pobytu w Egipcie], uważanych za protoplastów Dwunastu Plemion Izraelskich; rozdz. 37-50). Elementem łączącym obie części, a zarazem wskazującym na historyczną ciągłość pokoleń izraelskich jest genealogia potomków Sema, doprowadzona do Abrahama (11,10-26). Badacze Biblii, opierając się na wielu przesłankach, w tym m.in. na rozmaitych anachronizmach, powtórzeniach, odmiennych Imionach Boga występujących w R.K., dostrzegają wiele źródeł, z których czerpano przy ostatecznej redakcji tekstu tej księgi. Zwracają przy tym uwagę na podobieństwa pewnych pojawiających się w niej wątków, znanych także w innych kulturach Bliskiego Wschodu. Uważają, iż R.K. jest kompilacją, w której wyróżnić można trzy różne, przez wieki wzajemnie na siebie oddziałujące, tradycje – kapłańską (P), jahwistyczną (J) i elohistyczną (E). Według nich, znana obecnie postać księgi powstała w środowisku kapłanów, którzy wcześniejszą tradycję uporządkowali, usystematyzowali i uzupełnili, prawdopodobnie w okresie perskim. Tradycja żydowska przypisuje autorstwo całego Pięcioksięgu, a więc i R.K., Mojżeszowi, który miał spisać święte księgi pod natchnieniem Bożym. W drukowanych wydaniach BH, R.K. jest podzielona – w ślad za łacińską Wulgatą – na 50 rozdziałów, na które składają się 1534 wersy. Obowiązujący współcześnie babiloński cykl tygodniowych czytań Tory, dzieli R.K. na 12 perykop (części), zwanych paraszami (s(e)darot; jidysz sedres; w rycie palest. R.K. była podzielona na 43 parasze). (Por. też: Diskin Jehoszua Lejb; Guterman Jaakow Arie z Radzymina; Halstock Meir Jechiel ha-Lewi z Ostrowca; Jubileuszy Księga ; Midrasz Raba; Be-reszit Raba; Midrasz Wa-jis(s)au; Rabinowicz Icchak Jaakow z Białej)

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand