Rabon (Rubin) Izrael

(1900 Gowarczów w Radomskiem – 1941 Wilno [Ponary]) – pisarz, poeta, tłumacz, publicysta, krytyk literacki, tworzący w języku jidysz. Pochodził z ubogiej rodziny o tradycjach rabinackich; poprzez matkę był potomkiem Jaakowa Icchaka ben Aszera z Przysuchy. W 1902 rodzina R. przeniosła się do Łodzi, w której pisarz spędził większą część życia. Wcześnie osierocony, uczęszczał jedynie przez cztery lata do chederu, poza tym, był samoukiem. Zaczął pisać, mając 14 lat. Początkowo zamieszczał swe poezje w żydowskiej prasie łódzkiej. Dorabiał też malowaniem plakatów. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919–1920, jako żołnierz pod rozkazami gen. Lucjana Żeligowskiego. Potem pisał także nowele i opowiadania. Publikował w wielu czasopismach łódzkich, wileńskich i warszawskich (m.in. powieści w odcinkach w dziennikach „Hajnt”, „Łodzer Tagebłat”), tworząc również literaturę brukową (np. Klole fun blut, roman fun jidiszer łebn fun der lecter cajt; Przekleństwo krwi, powieść z żydowskiego życia z ostatniego czasu, 1926). Pracował m.in. jako dziennikarz i dyrektor teatru rewiowego. Był centralną postacią łódzkiej cyganerii literackiej, ekscentrykiem zarówno w twórczości, jak i w życiu. W poezji łączył elementy makabryczne z groteską, zaprawiając cynicznym humorem codzienne sprawy i zjawiska. Założył i redagował pismo literackie „Os” (jid., Litera [Znak], Łódź 1936–1939). Publikował w nim własne utwory, zazwyczaj pod pseudonimami: Rut Wincykster albo Szabtaj Cyster. Przez jakiś czas mieszkał w Warszawie, gdzie współpracował z prasą codzienną, m.in. z gazetą „Unzer Ekspres”. Po wybuchu II wojny światowej krótko pozostawał w Warszawie, po czym uciekł do Wilna. Pisał wówczas niewiele. W 1940, wspólnie z N. Pryłuckim, wydał almanach literacki Unterwegns (jid., Po drodze). Po zajęciu miasta przez Sowietów nie wahał się występować przeciw „doktrynie socrealizmu”. Zginął zamordowany przez Niemców. Opublikował w formie książkowej: trzy tomy wierszy Untern płojt fun der wełt (Pod płotem świata, 1928), Groer friling (Szara wiosna, 1933) i Lider (Wiersze, 1937) oraz dwie powieści – Di gas (Ulica, 1928; tłumaczenie na j. pol. – 1991) i Bałut, roman fun a forsztot (Bałuty, powieść z przedmieścia, 1934). Przekładał też na język jidysz współczesnych poetów polskich, rosyjskich i niemieckich.

Autorzy hasła: Małgorzata Naimska, Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem