Psalmów Księga

Psalmy [Dawida]; Psałterz Dawidowy (hebr. T(e)hil(l)im; jid. Tilim) – w kanonie Biblii Hebrajskiej pierwsza księga w dziale Pism; zawiera 150 utworów poetyckich (hebr. mizmorim = psalmy), które w starożytności miały być wykonywane przy akompaniamencie instrumentów strunowych. P.K. liczy 2527 wersów (liczba wersów w Biblii chrześcijańskiej jest inna, bowiem zgodnie z tradycją żydowską, inskrypcje poprzedzające niektóre psalmy stanowią odrębne wersy, zaś w Biblii chrześcijańskiej traktuje się je jako część następującego po nim wersu). Dwa pierwsze utwory funkcjonują jako generalne wprowadzenie do całego zbioru, a ostatni – będący hymnem pochwalnym – stanowi konkluzję. P.K. została podzielona na pięć części (ksiąg; hebr. sfarim), analogicznie do Pięcioksięgu. Większość psalmów ma konkretnych autorów; jeden przypisywany jest Mojżeszowi, siedemdziesiąt dwa – królowi Dawidowi, dwa Salomonowi, dwanaście Asafowi, dziesięć synom Koracha, jeden – Chemanowi Ezrachicie, jeden – Etanowi Ezrachicie. Niektóre z nich mają formę hymnów (pochwalnych, dziękczynnych, błagalnych), inne – elegii, utworów o charakterze dydaktycznym, mądrościowym (nawiązują do dziejów Izraela, zawierają refleksje nad Torą; rozważają problem zła), czasem wyróżnia się też pieśni nadziei (np. Ps 23; 129), psalmy złorzeczące (np. Ps 58). Część z nich została napisana alfabetycznym akrostychem (Ps 9-10; 25; 34; 111-112; 119; 145). Datacja poszczególnych utworów nie jest możliwa; jedynie Psalm 137, nawiązujący do czasów niewoli babilońskiej, z całą pewnością pochodzi z okresu powygnaniowego. Niektóre psalmy stanowiły część liturgii świątynnej (na każdy dzień tygodnia przypadał inny). Inne, np. Pieśni stopni [wstępowania] (Ps 120-134), były śpiewane przez pielgrzymów, wspinających się na świątynne wzgórze, albo przez lewitów, zmierzających ku dziedzińcowi kobiet. Lewici śpiewali też niektóre z tych utworów podczas składania ofiar. Część psalmów opatrzona jest technicznymi terminami, których znaczenie jest nie do końca jasne; np. mogły odnosić się do ich muz. interpretacji. Zgodnie z żydowską tradycją, P.K. ułożył (lub opracował) król Dawid. Uczeni sądzą jednak, że choć niektóre utwory liczą ok. 3 tys. lat, to redakcja P.K. została dokonana znacznie później, tj. w okresie powygnaniowym. Poza psalmami, które uznano za kanoniczne, wiadomo, że istniały jeszcze inne, apokryficzne, które do czasu odkryć w Qumran, były znane tylko z przekładów greckich i syryjskich. (Zob. też: Abraham ben Eliasz Gaon z Wilna; Becalel ben Szlomo z Kobrynia; Chajes Cwi Perec; Epstein Mosze Jechiel ha-Lewi z Ożarowa; Feinstein Arie Lejb; Friedländer Cwi Hirsz z Liszek; mikrografii sztuka; Salomon ben Mojżesz; Tajtelbaum Mosze)

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem