Podskarbi Wielki Koronny

urzędnik królewski będący najwyższym autorytetem w sprawach podatków państwowych, któremu podlegał ustanowiony w 1563 zasadniczy podatek, tzw. pogłówne, wnoszony przez ludność żydowską, zamieszkałą w dobrach i miastach królewskich oraz prywatnych. W związku z kompetencjami, P.W.K. był uprawniony do wydawania uniwersałów, regulujących sposób i systematyczne płacenie pogłównego. Kiedy od przełomu XVII i XVIII w. działalność wszystkich szczebli samorządu żydowskiego została poddana kontroli władzy państwowej i dominialnej, wzrósł zakres kompetencji P.W.K. – do decyzji w sprawach organizacyjnych i personalnych włącznie. Na polecenie P.W.K., Marszałek Sejmu Żydów Korony zwoływał zjazdy sejmowe. P.W.K. ustalał liczbę symplarzy, którym wydawał świadectwa tożsamości. Na każdy zjazd sejmowy delegował swego komisarza, który śledził przebieg obrad, i w jego imieniu w zasadniczych sprawach wydawał dyspozycje (ordynacje). W 1739 komisarz Skarbu Koronnego ograniczył działalność rabinów wyłącznie do prowadzenia ceremonii religijnych; w 1753, po zjeździe sejmowym, ustalił liczbę deputatów i symplarzy oraz sposób ich zasiadania na zjeździe poszczególnych jednostek terytorialnej administracji kahalnej, pozbawiając w ten sposób tradycyjne prawa deputatów sejmowych. W dyspozycji z 1753 komisarz przypomniał też, że stałym obowiązkiem deputatów po zakończeniu obrad był wybór trzech przedstawicieli, którzy powinni w ciągu czterech tygodni od zakończenia zjazdu udać się „z pokłonem” do P.W.K. i przedstawić mu wydaną przez komisarza dyspozycję. W XVII w. zakres działalności P.W.K. w sprawach podatków państwowych zmniejszył się, jednak znacznie wzrosła jego władza i uprawnienia nad samorządem żydowskim.

Autor hasła: Anatol Leszczyński

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand