Perle Joszua (Jehoszua; Jozue)

(1888 Radom – 1944 Oświęcim) – prozaik, tłumacz, krytyk. Przez ojca był mocno związany z wsią. Uczył się w chederze, a potem w gimnazjum. Od 1905 mieszkał w Warszawie. Pracował jako księgowy. Debiutował w 1908 opowiadaniem Szabes (jid., Szabat). Był reprezentantem realizmu (neonaturalizmu) w prozie jidysz, często posuniętego do brutalności. Wydał m.in. tomy opowiadań Unter der zun (jid., Pod słońcem, 1920) i Najn a zejger in der fri (Dziewiąta rano, 1930) oraz najważniejszą w jego dorobku powieść, osnutą na wątkach autobiograficznych: Jidn fun a ganc jor (jid., Zwykli Żydzi, 1935; wydanie polskie pt. Żydzi dnia powszedniego, 1998), za którą otrzymał nagrodę żydowskiego PEN-Clubu (por. Żydowska Sekcja PEN-Clubu). Tłumaczył też z języka polskiego na język jidysz, m.in. książki J. Korczaka, Wacława Sieroszewskiego. Po wybuchu wojny uciekł przed nazistami do Lwowa, a po zajęciu tego miasta przez Niemców – powrócił do Warszawy. W Podziemnym Archiwum Getta złożył relację o swych lwowskich przeżyciach; napisał też eseje Churbn Warsze (jid., Zniszczenie Warszawy) – protest przeciwko obojętności świata wobec zagłady Żydów i Numer 4580 (o tzw. numerku życia, tj. numerze ewidencyjnym, wydawanym przez zakład pracy, chwilowo nie podlegający wysiedleniu w kolejnej akcji). Przyjaciele wystarali się dla P. o pracę w Zakładzie Zaopatrywania przy Radzie Żydowskiej (w Wydziale Propagandy), gdzie redagował plakaty owego Zakładu; a potem – w fabryce cukierków. W 1943 P. przeszedł na „stronę aryjską”, lecz wpadł w ręce niemieckie w tzw. aferze Hotelu Polskiego (Hotelu Polskiego, sprawa). Został wywieziony do Bergen-Belsen; zginął wraz z synem wiosną 1944 w Oświęcimiu II – Brzezince.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand