Organizacja Syjonistyczna w Polsce

(hebrajski, Histadrut ha-Cij(j)onit be-Polania); Ogólna Organizacja Syjonistyczna, znana też jako Stronnictwo Syjonistyczne; Ogólni Syjoniści (jidysz, Algemajne Cijonistn) – ogólna organizacja syjonistyczna w Polsce; najsilniejsza federacja syjonistyczna w okresie międzywojennym, związana ze Światową Organizacją Syjonistyczną (ŚOS). Za swój zasadniczy cel uznawała utworzenie żydowskiej siedziby narodowej w Palestynie, czemu miało służyć organizowanie Żydów, budzenie i wzmacnianie ich świadomości narodowej, dążenie do rozszerzenia emigracji Żydów z Polski do Palestyny i do jej kolonizowania. Na jej program na gruncie polskim składały się: ustanowienie samorządu narodowego (a więc ustawowego uznania Żydowskiej Rady Narodowej), unarodowienie gmin żydowskich, uzyskanie funduszy państwowych na prowadzenie szkolnictwa z wykładowym językiem hebrajskim, uregulowanie emigracji żyowskiej. do Palestyny i utworzenie przy rządzie Sekretariatu Stanu dla Spraw Żydowskich. Do 1906 Ogólni Syjoniści z Kongresówki wchodzili w skład Ogólnorosyjskiej Organizacji Syjonistycznej, z Biurem Centralnym w Wilnie. Na zjeździe tej Organizacji w 1906 w Helsinkach, na wniosek delegatów z Warszawy, zostało powołane autonomiczne Biuro dla ruchu syjonistycznego w Kongresówce, które stanowiło początek samodzielnej organizacji syjonistycznej na tym terenie. W połowie 1917 okupacyjne władze niemieckie oficjalnie uznały Zjednoczenie Syjonistyczne w Polsce. Frakcja ortodoksyjna Mizrachi, choć początkowo pozostała w szeregach organizacji ogólnosyjonistycznej, to jednak w 1917 wystąpiła z niej, ale nadal z nią współpracowała. Miejsce J.H. Farbsteina, stojącego do tego czasu na czele O.S., zajął M. Klumel – do 1920, kiedy to zastąpił go I. Grünbaum. W grudniu 1918 O.S. współorganizowała konferencję, na której powołano Żydowską Radę Narodową. W 2. połowie lat 20. O.S. uległa rozbiciu na frakcje. Do wewnętrznego kryzysu doszło podczas wyborów w 1928, wokół idei utworzenia Bloku Mniejszości Narodowych. Początkowo O.S. dzieliła się na trzy frakcje ideologiczne: Et_Liwnot, Al_ha-Miszmar i rewizjonistów. W latach 30. sprzeczności wewnątrz obozu ogólnosyjonistycznego się pogłębiły. Al_ha-Miszmar należała do Radykalnych Syjonistów, a Et_Liwnot – do Syjonistów Ogólnych, co odpowiadało podziałowi w ŚOS. W 1931 rewizjoniści oderwali się od O.S. Oficjalnie jej struktura organizacyjna nie uległa istotnym zmianom. Rolę ośrodków dyspozycyjnych przejęły kierownictwa poszczególnych frakcji. Et_Liwnot opanowała centralne komitety trzech central dzielnicowych – byłego zaboru rosyjskiego, Galicji Zachodniej i Wschodniej. W kwietniu 1928, na wspólnej konferencji, powołano instancję kierowniczą dla całej Polski: Tymczasową Radę Naczelną i Komitet Wykonawczy. Al_ha-Miszmar bojkotowała prace wszelkich instancji. W 1929 w byłym zaborze rosyjskim zawarto rozejm. Do CK weszli tam również przedstawiciele Al_ha-Miszmar, którzy w latach 30. całkowicie opanowali CK byłego zaboru rosyjskiego, zaś zwolennicy Et_Liwnot utworzyli odrębne instancje frakcyjne i nie uznawali CK. Ogólnopolskie instancje kierownicze prawdopodobnie znów przestały funkcjonować, choć dorywczo powoływano różne komisje koordynacyjne. Pod wpływami O.S. pozostawała większość żydowskich organizacji masowych, zwłaszcza gospodarczych i kulturalno-oświatowych, choć w latach 30. owo oddziaływanie uległo osłabieniu. Po II wojnie światowej do tradycji O.S. odwoływał się Ichud. (Zob. też: syjonizm_na_ziemiach_polskich; Sommerstein_Emil; „Tygodnik Żydowski”)

Autor hasła: Natalia Aleksiun

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand