Nomberg Hirsz (Hersz) Dawid

(1876 Mszczonów – 1927 Otwock) – pisarz, publicysta, działacz polityczny i społeczny. Wychowany w hebrajskiej kulturze językowej, znał dobrze język polski, niemiecki i rosyjski. Ukończył jesziwę i jako samouk zdobył wszechstronne wykształcenie. Pierwsze prace w języku hebrajskim ogłaszał w pismach „Ha-Cofe”, „Ha-Dor” i „Ha-Zman”. Za namową I.L. Pereca, zaczął pisać w języku jidysz. W 1897 zamieszkał w Warszawie, gdzie – dla zdobycia środków do życia – pracował w szkołach jako nauczyciel jezyka hebrajskiego. Swoje utwory publikował w żydowskiej prasie warszawskiej, miedzy innymi w dziennikach: „Hajnt” i „Der Moment”. Był współzałożycielem ugrupowania fołkistów. W wyniku unieważnienia mandatu posła Sejmu Ustawodawczego, piastowanego przez N. Pryłuckiego, przejął po nim mandat z ramienia tego ugrupowania. Z tej funkcji zrezygnował jednak w 1920, motywując swą decyzję chęcią poświęcenia się pracy literackiej (reprezentantem fołkistów w Sejmie został po nim Ch. Rasner). Był też współtwórcą Związku Literatów i Dziennikarzy Żydowskich w Polsce. Jako pisarz, był znakomitym nowelistą, eseistą, felietonistą, krytykiem i publicystą. W jego utworach odnajdujemy obraz życia ludu żydowskiego, młodego pokolenia, inteligencji, ludzi biednych, zagubionych, osamotnionych. W pisarstwie N. pojawiają się także opisy z podróży do Ameryki, Palestyny, Europy Zachodniej i Związku Radzieckiego. Jego utwory były drukowane również w licznych zbiorach, np. Dos felieton-buch (jidysz, Felietony, Warszawa 1924) i Gezamłte werk (jidysz, Dzieła zebrane, Warszawa 1922), Szriftn (jidysz, Pisma, Warszawa 1908-1909, 1919, 1926). Liczne utwory N. były tłumaczone na język polski i publikowane w żydowskiej prasie polskojęzycznej. N. parał się również przekładami; tłumaczył na język jidysz dzieła W. Szekspira (np. Romeo i Julia – niedokończone), G. Hauptmanna, R. Tagore'a i innych autorów. Jedyna jego sztuka, Di miszpoche (jidysz, Rodzina), była grana w Warszawie, Wilnie, Rydze, Berlinie i w Stanach Zjednoczonych. Pisywał też o dzieciach i dla dzieci: wiersze, kuplety, pieśni. Zmarł na gruźlicę. Został pochowany w Warszawie, na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej; na jego grobie stoi pomnik, wykonany przez A. Ostrzegę.

Autor hasła: Marian Fuks

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand