Natanson Władysław

(1864 Warszawa – 1937 Kraków) – fizyk, historyk nauki; wnuk Zeliga N.; syn Ludwika N.; bratanek Henryka N. i Jakuba N.; brat Edwarda N.; stryjeczny brat Kazimierza N. Studiował na uniwersytecie w Petersburgu (1882-1886) oraz na Glasgow University i Cambridge University (1886-1887). Doktoryzował się z fizyki w Dorpacie (1888) i uzyskał docenturę na UJ (1891). Od 1890 był związany z UJ (od 1893 – profesor tytularny, od 1899 – profesor nadzwyczajny, a od 1903 – profesor zwyczajny). Piastował miedzy innymi stanowiska rektora UJ (1922/1923) i prorektora (1923/1924). Członek korespondent (1893) i członek AU (1900); sekretarz Wydziału III AU (1907-1913) i dyrektor Wydziału III PAU (1926-1929; 1932-1934); oraz członek wielu towarzystw naukowych w kraju i za granicą. Współzałożyciel „Prac Matematyczno-Fizycznych” (1888). Wyróżniony miedzy innymi doktoratem honoris causa UJ (1931) i Złotym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury (1936) za twórczość publicystyczną. Był człowiekiem o bardzo szerokich horyzontach, niezwykle zasłużonym dla rozwoju nauki polskiej (także jako jej organizator); wybitny znawca termodynamiki, optyki atomowej, teorii cząstek elementarnych i historii fizyki. Wszedł do tzw. poufnego komitetu, broniącego autonomii wyższych uczelni, założonego przez Stanisława Estreichera. Kiedy w 1923 opowiedział się przeciwko wprowadzeniu numerus clausus na Wydziale Filozoficznym UJ, próbowano dokonać na niego zamachu (w jego domu podłożono bombę). N. zmienił wyznanie na rzymsko-katolickie w 1900, do czego przywiodły go skrajne poglądy asymilatorskie (asymilacja; asymilatorzy). Jednak w przeciwieństwie do wielu neofitów, manifestował (także w publikacjach) swój szacunek dla judaizmu i narodu żydowskiego (wbrew ówczesnym zwyczajom, słowo „Żyd” zawsze pisał wielką literą). Był autorem około 240 prac nauk., w tym pierwszego polskiego podręcznika dynamiki, termodynamiki i teorii kinetycznej gazów Wstęp do fizyki teoretycznej (1890). Poza opracowaniami specjalistycznymi, wydał także miedzy innymi: Oblicze natury (1924), Porządek natury (1928), Widnokrąg nauki (1934), Prądy umysłowe w dawnym islamie (1937). Wiele lat po śmierci N. zostały opublikowane jego Wspomnienia i szkice (1977).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem