More(j) newuchim

(hebrajski, Przewodnik błądzących; oryginalny tytuł w języku arabskim Dalalat al-hairin) – tytuł głównego dzieła filozoficznego Majmonidesa, które było tłumaczeniem z języka arabskiego na język hebrajski; jedno z najważniejszych dzieł europejskiego arystotelizmu i najważniejsze dzieło żydowskiej filozofii średniowiecznej. Majmonides napisał je podczas pobytu w Kairze i ukończył w 1190. Było ono wielokrotnie wydawane i tłumaczone (po raz pierwszy przełożył je Samuel ibn Tibbon w 1204). Podobnie liczne są komentarze do tego dzieła. Zamiarem Majmonidesa było stworzenie „przewodnika”, adresowanego nie do prostych ludzi ani nawet uczonych w Piśmie, ale do tych, którzy „błądzą”, zagubieni między studiowaniem Tory i filozofii, głównie arystotelizmu, a więc zinterpretowanie Tory w świetle filozofii. Doprowadziło to do odrzucenia literalnego rozumienia antropomorficznych odniesień w stosunku do Boga i traktowania przypisywanych Mu cech ludzkich jako metafor aktywności Stwórcy. Choć Majmonides uznawał filozofię Stragiryty za prawdę, to jednak odrzucił arystotelesowską koncepcję wieczności kosmosu, nie dającą się pogodzić z doktryną creatio ex nihilo. Proroctwo było dlań stanem intelektualnej i moralnej doskonałości, w którym – poprzez medytację – człowiek dostępował iluminacji ze strony „Aktywnego Intelektu”, pochodzącego od Boga. Wiedza o Bogu i Jego relacjach ze stworzeniami była powiązana ze zrozumieniem kosmosu. Wolna wola człowieka nie jest ograniczona Bożą wszechmocą i wszechwiedzą, z czego wynika odpowiedzialność istoty ludzkiej za swe czyny. Także Boże przykazania (por.: micwa; Sefer ha-Micwot) nie przybierają dowolnej postaci, lecz są ukierunkowane na rozwój moralnych i intelektualnych sił człowieka, chociaż niektóre z nich przekraczają możliwości ludzkiego rozumienia. Racjonalizm i widzenie spraw wiary w świetle filozofii wzbudziły silną opozycję ortodoksyjnych sił wobec M.n., dzieląc żydowskich myślicieli na dwa wrogie obozy, na czas przeszło stu lat. Ostatecznie, dzieło to zostało zaaprobowane przez większość Żydów, choć nadal odrzucają je niektóre kręgi ortodoksji; dla innych stało się symbolem prawdziwej wiary. (Por. też: Abulafia Abraham ben Samuel; Crescas Chasdaj ben Abraham; Ec ha-Chajim; Jaffe Mordechaj ben Abraham; Josef ben Izaak haLewi; More newuche(j) ha-zman; Opatrzność)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand