Markisz Perec

(1895 Połonne – 1952 Związek Radziecki) – poeta, prozaik, dramaturg, tworzący w języku jidysz. Otrzymał tradycyjne wykształcenie religijne. Zaczynał od pisania młodzieńczych wierszy w języku rosyjskim. Mając 19 lat, zdał eksternistyczny egzamin maturalny w gimnazjum rosyjskim. W czasie I wojny światowej w 1916, w związku z raną odniesioną na froncie, został zwolniony z armii rosyjskiej. Debiutował w literaturze żydowskiej w 1917; debiutancki tom wierszy Szwełn (Progi) wydał w Kijowie w 1919. Wkrótce był już uważany za czołowego przedstawiciela kijowskiej grupy poetów jidysz. Owiany romantyzmem rewolucji, stał się jej wiernym piewcą, a równocześnie wybitnym przedstawicielem ekspresjonizmu. W 1919-1922 wydał osiem zbiorów wierszy, wśród których najważniejszym był Di kupe (Kopiec, 1922), pełen oskarżeń i buntu przeciw Bogu, zezwalającemu na prześladowania jego wiernego ludu oraz poemat Wolin (Wołyń, 1920). W 1921 M. opuścił Rosję i zamieszkał w Warszawie. Tu wydał poemat Radio (1922). Ogłaszał też inne utwory ekspresjonistyczne, cechujące się patosem i dynamizmem. Razem z U.C. Grinbergiem i M.Ch. Rawiczem stanął na czele grupy literackiej „Hałastra” i był współredaktorem wydawanych przez nią almanachów. W latach 20. stał się idolem żydowskiej awangardy i był entuzjastycznie przyjmowany na Zachodzie (między innymi w Londynie i Berlinie). Zwiedził też Palestynę. W 1925 powrócił do Polski; redagował pismo „Literarisze Bleter” i wygłaszał odczyty. W 1926 przeniósł się do Związku Radzieckiego (Kijów, Moskwa), gdzie był uważany za przywódcę pokolenia żydowskich pisarzy rewolucyjnych, a jego utwory tłumaczono na język rosyjski. M. pisał liryki, duże poematy i utwory dramatyczne oraz utwory prozatorskie, między innymi pierwszą swą powieść Dor ejn, dor ojs (Pokolenie za pokoleniem, 1929) i powieść Dem bałegufs tojt (Śmierć grubasa, 1935). Nadal pozostawał admiratorem systemu sowieckiego (Poeme wegn Stalin = Poemat o Stalinie, 1940). W czasie II wojny światowej i w latach bezpośrednio po niej napisał epos w 162 pieśniach Miłchojme (Wojna, 1948), pełen bólu i wiary w sprawiedliwość. Z tego okresu pochodzi także poemat liryczny Cu a jidiszer tancern (Do żydowskiej tancerki). W 1939, za zasługi dla literatury radzieckiej, otrzymał Order Lenina. Poezja tego najznakomitszego poety żydowskiego w Związku Radzieckim jest kwintesencją najburzliwszej z epok – stąd jej dramatyzm. W 1949 M. został aresztowany, a w 1952 rozstrzelany w ramach represji stalinowskich, wraz z grupą twórców i działaczy kultury jidysz. Zrehabilitowano go po czterech latach (1956).

Autor hasła: Małgorzata Naimska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Perec Markisz, czwarty od lewej - Markisz Perec - Polski Słownik Judaistyczny
Perec Markisz, czwarty od lewej (kliknij, aby powiększyć)

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand