Majmon Salomon

właściwie Szlomo ben Jehoszua (1754 Suchowybór koło Miru – 1800 Nieder-Siegersdorf, współcześnie Zebrzydów na Śląsku) – filozof, literat. Pochodził z ortodoksyjnego środowiska żydowskich arendarzy (arenda), gospodarujących w dobrach radziwiłowskich. Jego ojciec utracił swe stanowisko po wygranym procesie z dzierżawcą dóbr; został mełamedem w Nieświeżu, któremu pomagał syn. M. zdobywał tradycyjną wiedzę religijną pod kierunkiem ojca oraz w jesziwach litewskich, między innymi w Mirze (jesziwa w Mirze). W wieku 12 lat został ożeniony. Był wędrownym nauczycielem i znachorem. Przełom w jego życiu miał nastąpić pod wpływem lektury More(j) newuchim Majmonidesa. Przez pewien czas przebywał też wśród chasydów Dow Bera z Międzyrzecza. Na koniec porzucił żonę i opuścił Litwę. Po krótkim pobycie w Królewcu i Poznaniu, gdzie dojrzewał jego krytyczny stosunek do tradycyjnego judaizmu, udał się do Berlina (1778) i wszedł w środowisko zwolenników haskali. Wykształcenie świeckie zdobywał pod opieką M. Mendels(s)ohna. Konflikty z kolejnymi protektorami, osamotnienie i bieda zmuszały go do nieustannych zmian miejsca zamieszkania (między innymi Amsterdam, Hamburg, Wrocław). Mimo tragicznego losu i wielu lat spędzonych poza granicami Rzeczpospolitej, twierdził: „Jestem polskim Żydem, rodowitym Polakiem”. Dzieła filozoficzne Immanuela Kanta, a zwłaszcza Krytyka czystego rozumu, zainspirowały go do napisania pracy Versuch über die Transcendentalphilosophie (Berlin 1790), którą dedykował królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. Poza tym opublikował kilka prac krytyczno-filozoficznych, między innymi: Philosoph, Bialorushisches Wörterbuch oder Beleuchtung der wichtigen Gegenstände der Philosophie (Berlin 1791); Kritische Untersuchungen über den menschlichen Geist (Lipsk 1797); oraz komentarz do Chibat ha-more – części More(j) newuchim Majmonidesa (Berlin 1791). Wielką popularność zyskała jego Lebensgeschichte (Berlin 1792-1793; wydanie polskie: Autobiografia, 1913 w tłumaczeniu L. Belmonta), w której przedstawił wizerunek Żydów polskich na tle przemian społecznych i kulturalnych w XVIII wieku. Ortodoksi pogrzebali go jako „odszczepieńca” pod ogrodzeniem cmentarza. Jego twórczość filozoficzna została zebrana w Gesammelte Werke (t. 1-6, 1965-1976).

Autorzy hasła: Paweł Fijałkowski, Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem