Machzike(j) ha-Dat

(hebr., Umacniający Wiarę; jid., Machzyke Hadas) – polityczna organizacja ortodoksji żydowskiej, powołana na zjeździe rabinów 13 III 1879 przez krakowskiego rabina, Sz. Schreibera i cadyka z Bełza, Joszuę Rokeacha. Była to pierwsza tego typu organizacja w Europie Wschodniej. Głównym jej celem była mobilizacja ludności żydowskiej przeciw działaniom lwowskiego ugrupowania asymilatorskiego Szomer Israel (por. asymilacja; asymilatorzy). Ugrupowanie to skupiało się na kwestiach, związanych z wewnętrznymi sprawami społeczności żydowskiej, a przede wszystkim na przeciwdziałaniu wszelkim trendom sekularyzacyjnym (np. planom powołania seminarium rabinackiego czy programom przebudowy gmin). Pierwszym etapem działalności M. ha-D. było zgłoszenie czterech kandydatów w wyborach do wiedeńskiej Rady Państwa w 1879. Spośród nich jeden (Schreiber) został wybrany we wschodniogalicyjskim okręgu Śniatyń-Kołomyja-Buczacz, w parlamencie wszedł w skład Koła Polskiego. Kolejnym etapem była próba wymuszenia na władzach centralnych i krajowych wprowadzenia wzorcowego statutu gminnego, oddającego miejscowemu rabinowi gros władzy w gminie wyznaniowej. Projekt statutu został ogłoszony w 1882, na ogólnoaustriackim zjeździe rabinów, obradującym we Lwowie. Głęboki kryzys w działalności ugrupowania wywołała nagła śmierć Schreibera w 1883. Niewielkie sukcesy przyniosły próby odnowienia działalności organizacji, podejmowane w 1908. W 1900 w Cesarstwie Rosyjskim i w Królestwie Polskim powstały organizacje pod tą samą nazwą, a w 1907–1908 działało tam, nawiązujące do tradycji M. ha-D. ugrupowanie ortodoksyjne pod nazwą Kneset Israel, którego czołową postacią był Ch.O. Grodzieński. W 1931 cadyk z Bełza, A. Rokeach, powołał do życia nową partię pn. M. ha-D., opozycyjną wobec Agudy, a zwłaszcza wobec dominującej pozycji, zajmowanej w niej przez cadyka Altera z Góry Kalwarii. Partia ta wydawała własny organ prasowy w języku hebrajskim „Kol Machzike(j) ha-Dat” (Głos Umacniających Wiarę). Stowarzyszenia pod tą samą nazwą istniały także w innych krajach, np. powstałe na Węgrzech w 1910, zmierzające do umocnienia wpływów ortodoksji, m.in. poprzez kształcenie młodzieży. (Por. też: Lipszic Jaakow ha-Lewi; Rohatyn Feiwel; Warszauer Jonatan)

Autorzy hasła: Andrzej Żbikowski, Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem