Luria Salomon (Szlomo) ben Jechiel

zwany MAHARSZAL-em (MahaRSzaL; akronim od More(j)nu ha-Raw Rabi Szlomo Luria), RSZAL-em (RSzaL; akronim od Rabi Szlomo Luria), a niekiedy Rabim Salomonem z Litwy (hebrajski, Rabi Szlomo me-Lita) (1510 Brześć Litewski – 1573 Lublin) – rabin, cieszący się wielkim autorytetem znawca prawa żydowskiego, talmudysta. Jego przodkowie przybyli do Rzeczpospolitej z Alzacji i osiedli na Litwie. Pierwsze nauki L. pobierał u swego dziadka, rabina Izaaka Klaubera w Poznaniu. Później studiował pod kierunkiem swego teścia, Kalmana Haberkastena, rabina w Ostrogu. Początkowo sprawował urząd rabina w Brześciu, gdzie założył jesziwę. Prawdopodobnie przebywał też w Wilnie. Około 1550 został powołany na rabina i przełożonego jesziwy w Ostrogu, potem otrzymał urząd naczelnego rabina Wołynia. W 1555 został rabinem w Lublinie, a w 1567 powierzono mu kierownictwo tamtejszej jesziwy (król Zygmunt II August nadał mu tytuł rektora). L. był przeciwnikiem pilpulu oraz kodyfikacji Talmudu, dokonanej przez J. ben E. Karo i M. Isserlesa. Autorytetowi uczonych przeciwstawiał sam Talmud, którego tekst poddał wnikliwym studiom filologicznym. Wyniki swych badań zebrał w niedokończonym dziele Jam szel Szlomo (hebr., Morze Salomona), z którego drukiem ukazały się komentarze do traktatów talmudycznych: Chul(l)in, Jewamot, Be(j)ca, Kid(d)uszin, Git(t)in oraz Ketubot. Innym wielkim dziełem L. jest Chochmat Szlomo (hebr., Mądrość [Wiedza] Salomona), będące glosami do Talmudu, komentarzy Rasziego i uzupełnień (tosafot); było ono później drukowane w wielu wydaniach Talmudu. Zawierało także korekty tekstu Talmudu, uwzględniane w licznych jego późniejszych wydaniach (Kraków 1616-1620). L. był również autorem Amude(j) Szlomo (hebr., Filary Salomona) – komentarza do  Sefer ha-Micwot (dzieła tosafisty francuskiego, Mosze ben Jaakowa z Coucy); wielu responsów (przynoszących cenne informacje o życiu Żydów w Rzeczpospolitej w XVI wieku) i poezji liturgicznej (pij(j)utim). Na jego cześć główną synagogę w Lublinie, wzniesioną w 1567, dwukrotnie niszczoną i odbudowywaną (1568 i 1856), nazwano Maharszalszuł (jid., Synagoga Maharszala).

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem