Lewinson Izaak Ber

zwany „rosyjskim Mendelsohnem” (1788 Krzemieniec – 1860 tamże) – pisarz, protagonista haskali. Wykształcenie zdobył pod kierunkiem ojca. Debiutował wierszem ku czci zwycięstwa na Francuzami w 1812. Podupadłszy na zdrowiu, wyjechał na kurację do Brodów. W Galicji, gdzie dłużej pozostał, poznał wielu przedstawicieli tamtejszej haskali, w tym N. Krochmala, który wywarł na niego znaczny wpływ. Po powrocie do Krzemieńca (1820) całe niemal życie spędził samotnie w rodzinnym mieście, zmagając się z chorobami, atakami ortodoksów i trudnościami finansowymi. Władze rosyjskie wspierały go, gdy snuł plany rozwoju oświaty i reformy życia żydowskiego, lecz cenzura zakazywała druku jego książek, broniących Żydów między innymi przed antysemityzmem. Toteż większości dzieł L. nie zdołał wydać przed śmiercią. Największe znaczenie w jego dorobku miały: Teuda we-Israel (hebrajski, Posłannictwo i Izrael, 1825; kilkakrotnie później wznawiana), propagująca idee rozwoju oświaty; Be(j)t Jehuda (hebrajski, Dom [Szczep, Szkoła] Judy, 1839; kilkakrotnie wznawiana, przełożona na język rosyjski i polski), zawierająca historyczną analizę rozwoju judaizmu, powiązaną z programem reformy oświaty i reformy życia żydowskiego (por. Schorr Jehoszua Heszel); Zerubawel (hebrajski, Zorobabel), wydana po śmierci L. analiza Talmudu, przeprowadzona z historycznego punktu widzenia, skierowana przeciw oskarżeniom, rzucanym na judaizm i jego etykę. Jak wielu protagonistów haskali, L. często oskarżany o bezbożnictwo i herezję, sporo energii poświęcił walce z chasydyzmem (między innymi satyra Diwre(j) cad(d)ikim; hebrajski, Słowa cadyków [sprawiedliwych], 1830). Wywarł ogromny wpływ na rozwój oświecenia żydowskiego i jego literaturę w Rosji; w latach 20.-40. XIX wieku był uważany za przywódcę tamtejszych maskili. (Zob. też Gottlober Abraham Ber)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Izaak Ber Lewinson - Lewinson Izaak Ber - Polski Słownik Judaistyczny
Izaak Ber Lewinson (kliknij, aby powiększyć)

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand