Leiner Gerszon Chanoch (Chajnich) z Radzynia Podlaskiego

zwany Bal Hatechelesem (jid.; hebr., Baal ha-Tchelet = Pan [Mistrz] Błękitu) (1839 Izbica – 1891 Lublin) – cadyk i rabin; wnuk rabiego Mordechaja Josefa L. z Izbicy. Początkowo był zwolennikiem caduka Symchy Binema z Przysuchy, a następnie Menachema Mendla z Kocka. W 1861 został rabinem w Radzyniu, a w 1878 – po śmierci ojca, Jaakowa L. (1828–1878) – cadykiem. Miał około 12 tysięcy zwolenników, których zwano „błękitnymi chasydami”, bowiem L. był zwolennikiem stosowania w cyces, zgodnie z zaleceniem biblijnym (Lb 15,38), błękitnego koloru (hebr., tchelet = błękit, lazur, „fioletowa purpura”; specyficzna barwa, w starożytności uzyskiwana ze skorupiaków morskich), jako że nawiązywał on do barwy nieba i wody, symbolizujących chwałę Bożą. L. sam wprowadził do swego stroju ten kolor w 1889. W Radzyniu otwarto manufakturę, produkującą rytualne frędzle z domieszką błękitu. Wkrótce takie właśnie cyces nosili wszyscy zwolennicy L. oraz – z niewielką odmianą – zwolennicy cadyka Nachmana z Bracławia. Wprowadzenie owego koloru do rytuału żydowskiego miało też licznych przeciwników. W 1887–1888 L., razem z Izraelem z Kocka i swym synem, Mordechajem Josefem, odbył podróż do Neapolu i Watykanu. Cadyk ten był znanym uzdrawiaczem (por. baal szem). Jest autorem wielu dzieł; główne to: Sidre(j) Tohorot (hebr., Porządki [traktatu talmudycznego] Tohorot; Józefów 1873) – monumentalna antologia wybranych z literatury rabinicznej komentarzy i interpretacji mężów uczonych w Prawie, odnoszących się do porządku Tohorot (nie ma doń Gemary zarówno w Talmudzie Jerozolimskim, jak i w Talmudzie Babilońskim, poza Gemarą do traktatu Nid(d)a). L. napisał też kilka dzieł, poświęconych kwestii stosowania koloru błękitnego w rytuale żydowskim: Maamar sefune(j) t(e)mune(j) chol (Warszawa 1887), Maamar psil tchelet (Warszawa 1888), E(j)n ha-tchelet (Warszawa 1892); oraz komentarz do średniowiecznego moralitetu Orchot chajim (Warszawa 1891), a także Tiferet ha-Chanochi – komentarz do Sefer ha-Zohar (Warszawa 1902).

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem