Lande Dawid

(1868 Łódź – 1928 Karlowe Wary) – architekt. Pochodził z mieszczańskiej rodziny osiadłej w Łodzi. Po ukończeniu łódzkiej Wyższej Szkoły Rzemieślniczej, a potem prestiżowego Instytutu Inżynierów Cywilnych w Petersburgu (w 1891, ze złotym medalem, jako trzeci z kolei żydowski dyplomowany absolwent tej uczelni), w Cesarstwie Rosyjskim nie uzyskał pracy w swym zawodzie, jako że była ona uzależniona od przejścia na prawosławie. Po odbyciu trzyletniego stażu i studiach w Berlinie oraz w Paryżu, dokształcając się w kierunku artystycznym, powrócił do Łodzi (1894), by podjąć samodzielną pracę zawodową. Szybko zyskał popularność; budował i projektował domy nie tylko w Łodzi, ale też w Warszawie i na prowincji. Projektował kamienice czynszowe, wille, gmachy użyteczności publicznej. Początkowo mieszał rozmaite style architektoniczne (domy w Łodzi przy ul. Zielonej 3-7, Gdańskiej 42, Wólczańskiej 76, u zbiegu Piotrkowskiej i Południowej, przy Al. Kościuszki 21; w Warszawie u zbiegu ul. Chmielnej i Zielnej – dom dochodowy Zaręby i inne), a potem stał się zwolennikiem secesji (w Łodzi dom Reinholda Bennicha przy ul. Gdańskiej 89, budynki Urzędu Pocztowego, Oddziału Hipoteki, Banku Państwa; w Warszawie dom Maurycego Spokornego). Zdobył wiele nagród w rozmaitych konkursach (między innymi drugą za projekt Hotelu Bristol w Warszawie; pierwszą i drugą za projekt domu Stowarzyszenia Techników) i odznaczeń (między innymi za projekt kościoła w Łodzi). W czasie I wojny światowej został zmobilizowany przez Rosjan i przydzielony do pracy w przemyśle wojennym w Petersburgu. Po wojnie, w ostatnim dziesięcioleciu swego życia, L. – ze względu na sytuację ekonomiczną kraju i inne trudności – budował znacznie mniej i na mniejszą skalę. Realizacja jego (do spółki z architektem Przybylskim) projektu budowy wielkiego teatru miejskiego w Łodzi nie doczekała się realizacji. Architekt brał czynny udział w życiu kulturalnym Łodzi jako członek Polskiego Towarzystwa Teatralnego, Towarzystwa Oświatowego im. Elizy Orzeszkowej oraz Koła Architektów (był jego wiceprezesem) i Koła Techników. Zasiadał też w Zarządzie Żydowskiej Gminy Wyznaniowej. Zmarł, przebywając na kuracji w Karlowych Warach; został pochowany w Łodzi.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand