Krochmal Menachem Mendel ben Abraham

zw. też m.in. – od tytułu swego dzieła – Cemachem Cedekiem, a poźniej Cemachem Cedekiem Pierwszym (hebr. Cemach Cedek ha-Riszon) (ok. 1600 Kraków – 1661 Nikolsburg, współcz. Mikulov) – rabin. Był wychowankiem krakowskiej jesziwy, uczniem Joela ben Samuela Serkesa z Krakowa i Abrahama Joszuy Heszela (1654-1663). Potem prowadził w Krakowie własną szkołę talmudyczną oraz był jednym z daj(j)anów krakowskiej gminy żydowskiej. Od 1630 uczestniczył w zjazdach Sejmu Czterech Ziem[stw] w Lublinie i w Jarosławiu. W 1636, w związku z panującą na ziemiach polskich zarazą i wojnami, przeniósł się na Morawy i został rabinem w Kremzir (Kremnica), a w 1646 – w Prossnitz (Prostějov) i w 1648 – w Nikolsburgu. Od 1650, aż do śmierci, był naczelnym rabinem całych Moraw. Także w tym okresie kierował własną, bardzo znaną, jesziwą. Przez dłuższy czas gościł u niego zbiegły z Krakowa przed Szwedami dawny nauczyciel K., uczony i rabin krakowski, A.J. ben J. Heszel. K. był autorem przepisów, które regulowały działalność morawskich gmin aż do 1848. Cieszył się sławą znakomitego uczonego, reprezentanta złotego okresu nauki talmudycznej w Polsce. Za życia wydał jedynie zbiór responsów, pt. Cemach Cedek, uważany za klasyczne dzieło tego gatunku (wielokrotnie wznawiane). Wiele miejsca poświęcił w nim zagadnieniom szczególnie ważnym dla Żydów w okresie Wojny Trzydziestoletniej (w tym agunom i organizacji gminnej). Po nim, stanowisko naczelnego rabina Moraw piastowali kolejno: jego uczeń z okresu krakowskiego i zięć, Gerszon Aszkenazi (zm. 1693 Metz) oraz syn, Arie Juda Lejb (zm. 1684), który wydał dzieło Cemach Cedek, wraz ze swymi uzupełnieniami (Amsterdam 1675). W 1884 w Warszawie ukazał się przypisywany K. komentarz do Pięcioksięgu, pt. Pi cad(d)ik (hebr., Usta sprawiedliwego).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand