Krochmal Abraham

(1817 [1824] Brody – 1888 [1895] Frankfurt n. Menem) – uczony i pisarz; syn Nachmana K. Otrzymał tradycyjne wykształcenie religijne, uzupełnione samodzielnymi studiami języka niemieckiego i nauk świeckich, w tym przede wszystkim filozofii. Uważał się za zwolennika I. Kanta i B. Spinozy, któremu poświęcił osobne studium Ewen ha-rosza (1871). Żył w skrajnej biedzie, często zmieniając miejsce pobytu. Był współzałożycielem i współpracownikiem pisma „He-Chaluc”, znajdując się pod przemożnym wpływem J.H. Schorra. Debiutował na łamach tego pisma w 1852. Śladem ojca, snuł filozoficzne rozważania nad istotą judaizmu, w którego rozwoju widział historyczno-kulturowy proces, prowadzący do coraz wyższych szczebli kolektywnego poznania Boga i etycznego doskonalenia się. W jednym z najbardziej znanych swych dzieł, Daat Elohim ba-Arec (1863), przeprowadził porównanie ewolucji idei Boga u Żydów i Greków, akcentując niezmienność podstaw judaizmu w toku historycznego procesu. Duży rozgłos, ale i gwałtowne polemiki, wzbudziły też studia K. dotyczące Biblii, TJ i TB. Rozważania snute z pozycji racjonalistycznych przywiodły go do wsparcia idei reformy judaizmu (judaizm reformowany). K. wywarł duży wpływ na haskalistyczną literaturę (haskala), a zwłaszcza na J.L. Gordona i M.L. Lilienbluma.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem