Kammerknechtschaft

(niem., dosł.: niewola kamery, tj. skarbu królewskiego) – termin określający pozycję prawną Żydów, traktowanych w średniow. Niemczech, jako własność panującego i w związku z tym określanych również łacińskim mianem servi camerae (słudzy skarbu). Już w państwie Karolingów król Ludwik Pobożny w roku 825 nadał Żydom pierwsze przywileje prywatne, które później stały się zalążkiem przywilejów generalnych Żydów niemieckich, podporządkowujących ich bezpośrednio władcy, gwarantujących im jego opiekę, protekcję gospodarczą i prawo tworzenia własnych wspólnot religijno-administracyjnych, w zamian za płacenie specjalnych podatków. Cesarz Fryderyk I Barbarossa w przywileju z 1178 określił Żydów, jako należących do skarbu cesarstwa (Judaei, qui ad fiscum imperatoris pertinent). Natomiast cesarz Fryderyk II, w przywileju dla Żydów niemieckich z 1236 użył określenia servi camerae nostrae. Niektórzy cesarze rościli sobie również prawo do Żydów mieszkających we wszystkich państwach chrześcijańskich (np. w Anglii i we Francji, gdzie w XIII w. określano ich mianem „królewskich niewolników [sług]”). W 1356 cesarz Karol IV zrzekł się na rzecz książąt elektorów i arcybiskupów austriackich praw do Żydów, mieszkających na ich ziemiach. Na mocy pokoju westfalskiego (1648), zwierzchnictwo nad Żydami otrzymali również inni książęta oraz biskupi i opaci. W średniowieczu Polsce Żydzi traktowani byli jak słudzy skarbu, na podstawie przywileju księcia Bolesława Pobożnego z 1264 (Statut Kaliski), potwierdzanego przez późniejszych władców. W praktyce mieli oni status podatników, a nie niewolników (sług), jak w krajach ościennych. W 1539 sejm przekazał szlachcie jurysdykcję nad Żydami mieszkającymi w dobrach szlacheckich. (Por. Schutzjuden)

Autor hasła: Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem