Kamińska Ida

(1899 Odessa – 1980 Nowy Jork) – aktorka i reżyser teatralny; córka Ester Rachel K.Abrahama Izaaka K.; siostra Józefa K.; żona Z. Turkowa; matka aktorki, Rut (Ruth) Turkow. K. była równie wybitną, jak matka, aktorką i jedyną kobietą-reżyserem w żydowskim teatrze międzywojennym. Karierę zaczynała u boku rodziców i w Trupie Wileńskiej. Wraz z Z. Turkowem współtworzyła Warszewer Jidiszer Kunst-Teater (WIKT). Po jego rozwiązaniu i występach z Turkowem na prowincji, a potem w Belgii i we Francji, stanęła na czele teatru Kamińskich, jako współwłaścicielka, organizując zespół alternatywny (1934–1939), występujący w Warszawie i na prowincji. Zorganizowała m.in. festiwal sztuk J. Gordina. W 1938 podpisała pięcioletni kontrakt na objęcie Teatru Nowości w Warszawie. Poza tym występowała w produkowanych w Polsce filmach jidysz (od 1912). Po wybuchu wojny pracowała w Państwowym Teatrze Żydowskim we Lwowie, utworzonym przez Rosjan w listopadzie 1939; skupiał on wielu uciekinierów z centralnej Polski. Jednak już wiosną 1940 władze sowieckie zasugerowały jej, by zrezygnowała ze stanowiska dyrektora tej placówki, ustępując miejsca Rosjaninowi. W czerwcu 1941 K. uciekła na wschód przed Niemcami i pracowała w teatrze we Frunze (Kirgizja). Zorganizowała żydowską trupę teatralną, która występowała w wielu miastach sowieckiej Azji Środkowej. Po powrocie do Polski (1947) pracowała w teatrach żydowskich, m.in. w Łodzi i we Wrocławiu. Od 1955 kierowała Państwowym Teatrem Żydowskim w Warszawie, który nosił imię jej matki; pewien rozgłos przyniosły mu tournée zagraniczne (Francja, Anglia, Belgia, Holandia, wsch. Niemcy oraz Ameryka Płn. i Południowa). K. wystąpiła też w kilku filmach (za rolę drugoplanową w czechosłowackim obrazie Sklep przy głównej ulicy otrzymała nominację do Oscara, 1967). W rezultacie nagonki antysemickiej (por. Marzec ’68), artystka w sierpniu 1968 wyemigrowała do Stanów Zjednocznych; tam jednak nie udało się jej odnieść sukcesu. Około 1970 w Nowym Jorku próbowała bezskutecznie założyć Yiddish Art Theater przy pomocy stow. Friends of Ida Kaminska. W czasie swej kariery napisała dwie sztuki, przełożyła na język jidysz 58 dalszych, wyreżyserowała 65 przedstawień i zagrała 124 role. Napisała wspomnienia My Life, my Theater (wyd. Nowy Jork 1973; przekład pol. Moje życie, mój teatr, Warszawa 1995).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand