Kalmanso(h)n (Calmanson) Jakub (Jacques)

(1722-1811) – lekarz; syn rabina z Hrubieszowa. Studiował medycynę w Niemczech i we Francji. Po powrocie do kraju osiadł w Warszawie, gdzie został osobistym lekarzem króla Stanisława Augusta. W czasie Sejmu Wielkiego występował jako tłumacz z języka hebrajskiego i pośredniczył między sekretarzem króla – ks. Scypionem Piattolim, a plenipotentami gmin żydowskich. Jako zwolennik haskali i utrzymanej w jej duchu głębokiej reformy życia żydowskiego, był zdecydowanym przeciwnikiem chasydyzmu. Zdobył spore wpływy w zaborze prus. po trzecim rozbiorze Polski. Opracował projekt reformy życia Żydów pt. Essai sur l'état actuel des Juifs de Pologne et leur perfectibilité (Warszawa 1796; przekład pol. Juliana Czechowicza Uwagi nad niniejszym stanem Żydów polskich i ich wydoskonaleniem, Warszawa 1797), w którym sugerował władzom m.in. konieczność ograniczenia żyd. autonomii, zastąpienia chederów szkołami publicznymi, kontroli nad zawieraniem małżeństw, wymuszenia na Żydach przyjęcia strojów i obyczajów „europejskich”. Część jego propozycji została włączona do rozporządzenia władz pruskich Generalne Urządzenie Żydów w Prowincjach Prus Południowych i Nowo-Wschodnich (1797).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem