Judasz

zw. Iszkariotą (etymologia słowa niepewna, prawdopodobnie pochodzi od hebr. isz Kariot = człowiek z Kariotu, leżącego w południowej Judei) – apostoł; uczeń Jezusa z Nazaretu. Według NT pochodził z Kariotu w Judei. Miał zarządzać wspólną kasą swego nauczyciela i jego uczniów, dopuszczając się sprzeniewierzeń, miał też wydać Jezusa. W tradycji żydowskiej nie jest postacią ważną. Występuje w niej jako demaskator fałszywego mesjasza. Początkowo, dla chrześcijan, był przedmiotem dociekań nad tajemnicą zamysłów Bożych, ukrytych w zdradzie J. Najprawdopodobniej w 130–170 n.e. w środowisku gnostyków powstała Ewangelia Judasza Iszkarioty, poświęcona tym zagadnieniom. Wedle przypuszczeń badaczy, zawierała także objawienia, będące udziałem Judasza. Dopiero w wiekach średnich postać J. została wykreowana na uosobienie wrogości Żydów do Jezusa, ich „zdradzieckiej i podstępnej” walki przeciw chrześcijaństwu, oraz niskich motywów i instynktów. Generowała ona postawy niechęci do Żydów i antyjudaizmu. Zwłaszcza w religijności lud. i w tzw. literaturze straganowej liczne były opowieści związane z tą postawą. Nie bez przyczyny w chrześc. Europie (w tym także w Polsce) rozpowszechnione były przysłowia, powiedzenia i określenia, w których pojawia się nienawistna postać Judasza. Jego kukłą posługiwano się w misteriach wielkanocnych, ale także w obchodach innych świąt; tzw. tumulty i pogromy Żydów wybuchały niejednokrotnie, np. po strąceniu kukły J. z wieży kościelnej. W Polsce tego rodzaju wydarzenia miały miejsce sporadycznie nawet w XX wieku. (Por. też: antysemityzm; Pro perfidis Judaeis)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem