Josko z Hrubieszowa

(?-1506) – główny celnik na Rusi Czerwonej i faktor królewski na przeł. XV i XVI w. Służbę celną rozpoczął w 1484. W 1487 objął urząd celnika bełskiego, a w pierwszych latach XVI w. był już głównym celnikiem na Rusi Czerwonej. Sprawował nie tylko nadzór nad działalnością powierzonych jego pieczy komór celnych i zwalczaniem przez podległy mu personel naruszających prawo przemytników, ale pełnił też funkcję królewskiego agenta finansowego i dostawcy towarów na dwór królewski. Korzystał w tym czasie z takich samych uprawnień, jakie przysługiwały celnikom chrześcijańskim. W 1502 król Aleksander Jagiellończyk zwolnił go od płacenia podatku na okres trzech lat. Król rozliczył się wówczas z nim, jako z celnikiem lwowskim, lubelskim i chełmskim z towarów dostarczanych na rozkaz monarchy. W 1504 tenże król wydzierżawił mu cło lwowskie i bełskie na dalsze trzy lata. J. z H. uzyskał wówczas prawo do aresztowania osób uchylających się od płacenia cła i konfiskaty nielegalnie wiezionych towarów. Dochód z tzw. przemytu miał w połowie zasilać skarb królewski, w połowie zaś stanowić dodatkowy dochód celnika. W sprawach dotyczących pracy w charakterze celnika miał podlegać sądowi samego króla, a podległy mu personel – tylko jego sądowi. Król podpisał jeszcze dwa inne dokumenty; w pierwszym, mając na uwadze straty, jakie J. z H. poniósł jako celnik podczas najazdu nieprzyjaciół na ziemie ruskie, uwolnił go na trzy lata od wszelkich podatków, jakie powinni byli płacić inni żydowscy mieszkańcy Rzeczypospolitej; w drugim – przekazał J. z H. w dzierżawę na trzy lata, za opłatą, tzw. nowe cła, płacone przez instytucje i osoby, posiadające dotąd przywileje zwalniające je od ceł. J. z H. otrzymał prawo pobierania nowych ceł na terenie ziemi podolskiej, halickiej, lwowskiej, sanockiej, przemyskiej, bełskiej i chełmskiej. Na początu 1504 J. z H. arendował ponadto stare cła bełskie, lwowskie, chełmskie, lubelskie i hrubieszowskie. W 1505 monarcha oświadczył, że w związku z ciążącym na nim długiem w wysokości 700 grzywien, zaciągniętym u J. z H., pozostawi go na stanowisku celnika lwowskiego i bełskiego, do czasu całkowitego rozliczenia się z nim. Zobowiązania tego nie mógł jednak dotrzymać, obowiązywała go bowiem ustawa radomska z 1505, postulująca wyrugowanie Żydów z dzierżaw komór celnych. Na skutek interwencji senatorów i posłów ziemskich, Aleksander Jagiellończyk w 1506 anulował umowę dzierżawną z J. z H. na arendę cła lwowskiego i bełskiego, która miała wygasnąć dopiero w 1508. J. z H. ciężko przeżył ten cios. W czerwcu 1506, w obliczu poważnej choroby, sporządził testament, w którym większą część swojego majątku przekazał żonie, Gołdzie, a resztę – swym braciom. Akt ten potwierdził starosta lubelski Mikołaj z Dąbrowicy, a w 1507 nowy król polski i wielki książę litewski Zygmunt I Stary.

Autor hasła: Maurycy Horn

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem