Jeremiasz, [Prorok]

(hebr. Irm(e)ja, skrócona forma imienia Irm(e)jahu = JHWH wynosi [wychowuje, otwiera]; jid. Jirmjahu Hanowi) (ok. 650 [645] – VI w. p.n.e.) – według tradycji biblinej, drugi po Izajaszu, wielki prorok żydowski; autor biblijnych ksiąg: Jeremiasza, Królewskiej, a także Lamentacji i fragmentu Księgi Barucha, zw. Listem Jeremiasza; syn kapłana Chilkiasza z Anatot (leżącego w pobliżu Jerozolimy), pochodzącego z pokolenia Beniamina. Jego rodzina prawdopodobnie wywodziła swój ród od kapłanów starożytnego sanktuarium w Szilo, stąd J. cechował emocjonalny stosunek zarówno do przeszłości Izraela, jego tradycji, jak i istoty pierwotnego Przymierza (por. Przymierze z Bogiem). Prorok mieszkał w Jerozolimie w czasach, gdy potęga asyryjska chyliła się ku upadkowi, a jej miejsce zaczęła zajmować potęga babilońska. Dostrzegał niebezpieczeństwo w powierzchownym sprawowaniu kultu przez współbraci i równoczesnym nieprzestrzeganiu zasad Prawa. W imieniu Boga napominał lud, zapowiadając upadek kraju, jako karę Bożą za brak skruchy i pokuty (np. Jr 5,6–9,11–15; 8,10–12); naraził się nie tylko współczesnym mu, ale i królowi. Podczas najazdu Babilończyków głosił, że to sam JHWH walczy przeciwko swemu narodowi (Jr 21,5–7). Mieszkańcy Jerozolimy uwięzili J., a najeźdźcy uwolnili; mógł pozostać w kraju albo udać się do Babilonu; wybrał pozostanie. Przeżył dwukrotne oblężenie Jerozolimy i upadek Pierwszej Świątyni Jerozolimskiej (587/586 p.n.e.). Po śmierci Gedaliasza, który sprawował rolę babilońskiego zarządcy w Jerozolimie i był jego przyjacielem, Judejczycy uprowadzili J. do Egiptu, wraz z bliskim mu uczniem, Baruchem, pełniącym funkcję sekretarza proroka (por. Gedaliasza Post). Według tradycji żydowskiej, J. został tam ukamienowany przez rodaków, jako zdrajca.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand