Jawejn mecula

(hebr., Bagno głębokie) – kronika napisana w języku hebrajskim przez pochodzącego z Ukrainy N. Hannowera, której tematem jest życie wspólnot żydowskich w Rzeczpospolitej w poł. XVII w. (opis zwyczajów żydowskich, samorządu, szkolnictwa i dobroczynności), a przede wszystkim męczeństwo Żydów na Ukrainie podczas powstania Chmielnickiego (1648).; wydana po raz pierwszy w Wenecji w 1653, później we Frankfurcie (1678), Amsterdamie (1686 i 1725), Wandsbecku (1738), Żółkwi i Lwowie (1851), Warszawie (1872), Lwowie (1877), Krakowie (1896); przetłumaczona na język jidysz (1677, 1738, 1930), francuski (1855), a z języka jidysz przełożona na języki niemiecki (1863) i rosyjski (1882). Jej tytuł nawiązuje do słów Psalmu 69(68),3 – „Ugrzązłem w mule topieli [w bagnie głębokim] i nie mam nigdzie oparcia, trafiłem na wodną głębinę i nurt wody mnie porywa”. Jest on jednak dwuznaczny; hebr. słowo jawe(j)n = bagno, błoto (złożone ze spółgłosek jod, waw, nun) zapisuje się identycznie, jak Jawan = Jonowie, tj. Grecy – staroż. określenie, przeniesione później na Moskali, Rusinów, Kozaków; tytuł dzieła można by więc także tłumaczyć jako Kozackie bagno [Kozacka topiel]. Z wydania hebrajskiego (wraz z dołączonymi doń modlitwami Jom-Tow Lipmanna Hellera, Dyhernfurth 1727) Abraham Stern dokonał częściowego przekładu dzieła na język polski Opis buntów ukraińskich z hebrajskiego („Pamiętnik Warszawski”, t. 6, 1823); zostało ono fragmentarycznie przedrukowane w „Słowie Polskim” (1905); pełen przekład polski (wraz ze wstępem i komentarzem) jest dziełem M. Bałabana (Jawein Mecula tj. Bagno głębokie. Kronika zdarzeń z lat 1648-1652 napisana przez Natana Hannowera z Zasławia i wydana po raz pierwszy w Wenecyi w r. 1653), został on wydany we Lwowie w 1912.

Autorzy hasła: Zofia Borzymińska, Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem