Izaak ben Aaron z Prościejowa (Prostic)

nazywany Izaakiem Drukarzem (ok. 1538 Prościejów [współcz. Prostějov] na Morawach – 1612 [1613] tamże) – drukarz, poeta. Drukarstwa uczył się we Włoszech. Wykupił wyposażenie weneckiej drukarni Giorgia Francesci, w której pracował, i przewiózł je do Kazimierza pod Krakowem. W 1568 otrzymał od króla Zygmunta II Augusta zezwolenie na założenie w Krakowie drukarni, którą prowadził wraz z synami, oraz na wydawanie ksiąg żydowskich. Przywilej ów zapewniał mu monopol na tę działalność w Krakowie i w podkrakowskim Kazimierzu na 50 lat. Początkowo drukował machzory i popularną literaturę w językach hebrajskim i jidysz, a od ok. 1595 – także literaturę talmudyczną, kabalistyczną, filozoficzną i matematyczną (m.in. dzieła M. Isserlesa, S. Lurii i Mordechaja ben Abrahama Jaffe z Pragi). Podjęta przez niego próba edycji Misznajot (cztery tomy sentencji z Miszny, z komentarzami Majmonidesa) wywołała protesty chrześcijan (w tym drukarzy krakowskich i duchowieństwa) oraz ograniczenie wspomnianego przywileju, dotyczące wyłączenia z niego prawa do publikacji Talmudu. Po śmierci Zygmunta II Augusta, w 1578-1599 I. ben A. z P. podjął publikację pojedynczych traktatów strztalmudycznych. Następnie wyjechał z Krakowa do Prościejowa, zabierając część wyposażenia drukarni. W rodzinnym mieście nadal prowadził działalność edytorską. I. ben A. z P. jest autorem poetyckiego przekładu Księgi Jozuego (1583), Księgi Daniela (1598) oraz traktatu Pirke(j) Awot (1586) i modlitw pokutnych (1594). Około 1600 zakład krakowski przejęli pomagający dotąd ojcu synowie, Aaron ben Icchak, Mosze Jozue oraz wnuk, Isachar ben Aaron. Działalność edytorską rozpoczęli w 1602. Drukarnia ta wydała Talmud Babiloński (1602-1605) i Talmud Jerozolimski (1609) oraz drugą edycję Talmudu Babilońskiego (1616-1620). Także tu m.in. zostało opublikowane dzieło Rebeki z Tykocina. Z czasem jednak zakład Prosticów popadł w kłopoty finansowe, co przyczyniło się do obniżenia jakości jego produkcji. Działalność tej oficyny zakończyło w 1628 bankructwo i związane z tym zajęcie sprzętu drukarskiego. W okresie funkcjonowania (60 lat) drukarnia Prosticów wydała co najmniej 92 edycje poszczególnych traktatów talmudycznych.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand