Iszmael ben Elisza

(ok. 60 n.e. – przed 132 n.e.) – uczony należący do trzeciego pokolenia tan(n)aitów; pochodził z rodziny kapłańskiej; był uczniem Jehoszuy ben Chananji, Eliezera ben Hyrkanosa i Nechunji ben ha-Kana. Początkowo mieszkał w wiosce Aziz w płd. Palestynie, później przeniósł się do Jawne (por. akademia w Jawne), na koniec osiadł w Usza. Znany jest nie tylko jako nauczyciel, ale także jako wybitny komentator Tory; m.in. opracował trzynaście nowych zasad hermeneutyki, w miejsce dawnych siedmiu reguł Hillela; wprowadził też pewne zmiany do rytuału modlitw porannych (szacharit). Był rzecznikiem halachy, przedkładając prawne aspekty judaizmu nad nurt hagadyczny (hag(g)ada). Głosił pochwałę codziennej użytecznej pracy, nawet kosztem studiowania Tory. Jest bohaterem licznych traktatów mistycznych z grupy he(j)chalot, np. Księgi Henocha. Uważał, że „Tora mówi ludzkim językiem” (Sifre(j) Numeris 15,31), tzn. nie zawiera żadnych głęboko ukrytych tajemnic, dostępnych tylko nielicznym (por. kabała); jego interpretacja Prawa jest zatem dosłowna i równocześnie zgodna z zasadami logiki. Pozostawała ona w opozycji do poglądów, reprezentowanych przez Rabiego Akiwę; często dochodziło do kontrowersji między obydwoma uczonymi. Obaj przyczynili się do rozwoju literatury midraszowej; ze szkoły I. ben E. pochodzi m.in. Mechilta oraz część Sifre(j). I. ben E. zaliczany jest do grona Dziesięciu Męczenników żydowskich.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand