Isserles Mojżesz

właśc. Mosze (Mojżesz) Isserles; Mosze ben Izrael Lazarus (Isserl Lasers), zw. REMU (RAMU; REMA; akr. od Rabi Mosze Isserles) (ok. 1510 [1520?, 1533?] Kazimierz pod Krakowem – 1572 tamże) – rabin, talmudysta, autor literatury religijnej, senior kahału kazimierskiego i rektor jesziwy, delegat na Sejm Żydów Polskich; wnuk Łazarza z Brandenburgii; syn zamożnego kazimierskiego kupca i bankiera, prowadzącego rozległe interesy na Litwie (dokąd często jeździł towarzysząc królowi Zygmuntowi II Augustowi); szwagier S. Lurii. Studiował w jesziwie lubel. u S. ben J. Szachny, którego córkę, Gołdę, pojął za żonę. Powróciwszy do Kazimierza, ciesząc się sławą wielkiego uczonego, w młodym wieku (po śmierci M. Fiszla; 1542) – został rabinem tamtejszej gminy. W 1547 król Zygmunt I Stary mianował go rabinem generalnym gmin żydowskich województwa krakowskiego. W 1552 I. został rektorem sławnej jesziwy krakowskiej, do której ściągali Żydzi z Czech, Śląska, Niemiec i Węgier (I. sam łożył na ich naukę i utrzymanie). Tego samego roku, podczas zarazy, stracił żonę i matkę. Ożenił się później powtórnie z siostrą Josefa Katza. Światopogląd I. kształtował się pod wpływem pism Majmonidesa; cenił też filozofię Arystotelesa, a także księgę Zohar, do której napisał komentarz (Perusz al ha-Zohar). Był zwolennikiem tzw. kabały praktycznej, choć głosił, że kabała nie może przeczyć filozofii, a cechą natury ludzkiej jest poszukiwanie sensu istnienia; napisał Jesode(j) sifre(j) ha-kabal(l)a (hebr., Podstawy ksiąg kabały). Za podstawowe źródło prawa religijnego uważał Talmud i jego kodyfikacje, oraz zwyczaje (minhag). Dokonana przez J. ben E. Karo kodyfikacja Talmudu w duchu sefardyjskim, pt. Szulchan Aruch (hebr., Nakryty stół), skłoniła I. do napisania komentarza pt. Map(p)a (hebr., Obrus), który przyniósł mu wielką sławę; przystosowywał on dzieło Karo do tradycji polskiej i aszkenazyjskiej (Szulchan Aruch, razem z komentarzem I., ukazał się drukiem w Krakowie w 1578, 1580; w Wenecji w 1593). I. napisał też Mechir jajin (wyd. 1559; 1582 i później) – alegoryczny komentarz do Księgi Estery; oraz rozprawę Torat ha-Ola (wyd. 1570), poświęconą ofiarom składanym w Świątyni Jerozolimskiej; a także Torat Chatot (wyd. 1552, 1570, 1577 i później). Napisał również wiele responsów, odpowiadając na pytania, nadsyłane z rozmaitych krajów. Interesował się też astronomią, geometrią i historią (pod wpływem I., jego uczeń D. Gans, napisał kronikę świata pt. Cemach Dawid). Zasługą ojca I. jest założenie (1553) synagogi, zw. Remu (Bóżnicą Remu), przy ul. Szerokiej w Krakowie. (W 1933 ta renesansowa budowla, wielokrotnie przebudowywana, została poddana gruntownej konserwacji. Podczas wojny mieściły się w niej niemieckie magazyny wojskowe. Od jesieni 1945 ponownie służyła jako miejsce kultu; została poddana konserwacji w 1958–1968. Do najstarszych zachowanych w niej zabytków należą: renesansowy aron ha-kodesz i skarbona). Grób I. na cmentarzu przy tejże synagodze po dziś dzień jest celem pielgrzymek religijnych Żydów z całego świata. Dawniej, w dniu Lag ba-Omer, w którym przypada rocznica śmierci I., na cmentarz ten tłumnie przybywali pobożni żydowscy pielgrzymi z różnych stron kraju. (Zob. też: Gehenna; Kadysz; Magen Awraham)

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Mojżesz Isserles - Isserles Mojżesz - Polski Słownik Judaistyczny
Mojżesz Isserles (kliknij, aby powiększyć)

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem