Hurwic Josef Josł (Jojzł)

zw. Dziadkiem z Nowogródka (1848–1919) – twórca ruchu Be(j)t Josef, stanowiącego maksymalistyczny nurt musar. Początkowo był człowiekiem interesu. Przełom w jego życiu spowodowało spotkanie z I. Lipkinem. Pośród grona jego zwolenników, studiował w Kownie i w jesziwie w Słobodce. W latach 80. XIX w., po śmierci żony, H. wiódł żywot pustelnika, żyjąc w leśnej chacie. Kiedy jednak jego postawa nie zyskała poparcia większości zwolenników nurtu musar, uznał że wyizolowanie się ze społeczeństwa jest konieczne dla pokonania szatana i złych skłonności tkwiących w człowieku (por. jecer (ha-)tow, jecer (ha-)ra). W 1896 założył jesziwę w Nowogródku. Fundamentem jej duchowości było uznanie bezwzględnego prymatu dążenia do doskonałości religijno-etycznej nad studium Talmudu. Pojawił się tu nowy typ nauczyciela, odbywającego okresowe musar-szmuesn (dyskusje religijno-etyczne ze studentami) i nadzorującego rozwój moralny podopiecznych. Sformalizowanego studium talmudycznego tam nie było. W pierwszych latach XX w. zajęcia nowego typu prowadzili starsi studenci; potem – nauczyciel szi’urim (kursu talmud.), zwany rosz jesziwą. W uczelni nowogródzkiej znacznie więcej czasu poświęcano na studia musarystyczne i inne regularnie odbywane formy aktywności musar, niż w pozostałych jesziwach. Pod wpływem ekstremizmu H., wytworzył się w niej styl życia charakteryzujący się bezkompromisowością moralną i podporządkowaniem doktrynie bitochn (tj. ufności w Bogu), zgodnie z którą studenci prześcigali się w ubóstwie, pasywności ekonomicznej, odrzucaniu spraw materialnych i wyrażaniu obojętności dla potrzeb materialnych. Przed wybuchem I wojny światowej jesziwa w Nowogródku liczyła już ponad 300 studentów. W 1915 H. wraz z uczniami, opuszczając strefę działań wojennych, udał się do Homla. W Rosji nastąpił etap rozwoju, związanego z nim środowiska i kształtowania się ruchu Be(j)t Josef. Musar-szmuesn H. zostały zebrane w dziele Madregat ha-Adam (1964, 1970).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand