Holokaust

(od ang. Holocaust); (Ha-)Szoa (hebr., Zagłada, Zniszczenie, Katastrofa, od szaa = czynić zgiełk, hałas, łomot, runąć, popaść w ruinę, ulec katastrofie, być spustoszonym, opustoszeć); Zagłada – masowy mord dokonany przez Niemców w latach II wojny światowej na większości europejskich Żydów (por.: „ostateczne rozwiązanie” kwestii żydowskiej; Akcja Reinhard; eksterminacja bezpośrednia). Słowo H. pochodzi od greckiego określenia holokauston, oznaczającego ofiarę całopalenia. Ongiś używano tego terminu jako synonimu słowa „masakra”, od lat 50. XX w. określa się nim eksterminację Żydów; ostatnio – błędnie – H. nazywa się ludobójcze akcje wymierzone także przeciwko innym narodom (np. „Holokaust Romów”). Kolejne etapy realizacji H. to: definicja „Żyda” (norymberskie ustawy; aryjskie paragrafy), oznakowanie (np. opaski żydowskie), wywłaszczenie (Noc Kryształowa), koncentracja ludności (eksterminacja pośrednia; getta w okresie Holokaustu) oraz mord (obozy koncentracyjne; ośrodki Zagłady). Ofiarą H. padło prawie 6 mln. Żydów, z czego większość stanowili Żydzi polscy i odbyło się to na ziemiach Polski. Przyczyn dokonania H. upatruje się (chętniej) w polityce antyżydowskiej III Rzeszy bądź raczej postrzega jako efekt sprzecznych interesów w hitlerowskim aparacie władzy. Światowa literatura dotycząca H. liczy obecnie ok. 3,5 tys. pozycji. (Zob. też m.in.: akcja; Am Grosssen Wannsee, konferencja (20 I 1942); Archiwum Ringelbluma; Bełżec; „Biuletyn Kroniki Gettowej”; Chełmno nad Nerem; Dzieci Holokaustu; Einsatzgruppen des Sicherheitsdienst und der Sicherheitspolizei; Farejnikte Partizaner Organizacje; getto łódzkie; getto szczątkowe; getto warszawskie; He-Chaluc ha-Lochem; Jad wa-Szem; janowski obóz we Lwowie; JIKOR; Jom ha-Szoa; Judenrat; Kadosz; Karskiego raporty; Kid(d)usz ha-chajim; Kid(d)usz ha-Szem; komory gazowe; „Kronika Getta Łódzkiego”; Lemkin Rafael; Lochame(j) ha-Getaot; Majdanek; Naczelna Rada Opiekuńcza; obozy rodzinne; Oświęcim II – Brzezinka; Policja Polska; Ponary; Poniatowa; powstanie w getcie białostockim; powstanie w getcie warszawskim; Rada Główna Opiekuńcza; Rada Pomocy Żydom; Referat Żydowski Komendy Głównej Armii Krajowej; Referat Żydowski Gestapo; Referat Żydowski Delegatury Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj; Sobibór; Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu w Polsce; Sugihara Sempo; Tkuma; Trawniki; Treblinka; Trzynastka; Umschlagplatz; Wielka Akcja; Związek Partyzantów Żydów; Żydowska Organizacja Bojowa; Żydowska Służba Porządkowa; Żydowski Związek Wojskowy)

Autor hasła: Paweł Szapiro

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem