Hollenderski (Hollaenderski) Leon (Lejb ben Dawid)

(1808 Wisztyniec gub. suwalska [współcz. Vištitis, Litwa] – 1878 Paryż) – demokratyczny działacz i pisarz na wychodźstwie. Kształcił się w Królewcu. Początkowo był tłumaczem sądowym. W 1835 założył pierwszą w Augustowskiem typo-litografię oraz kilka składów książek. Jego sukcesy na tym polu przekreśliła konfiskata mienia, za sprzyjanie pol. dążeniom niepodległościowym, którym to sympatiom pozostał wierny do końca życia. W 1843 uciekł do Paryża, gdzie związał się z kręgami Wielkiej Emigracji. Był zdecydowanym zwolennikiem bezwarunkowego nadania Żydom równouprawnienia oraz ich emancypacji, opartej na rezygnacji z własnej odrębności. W czasie Wiosny Ludów (1848) wydał dwie odezwy w sprawie żydowskiej, skierowane do Polaków (Głos Izraelity do Braci Polaków) i do Żydów (2 i 6 IV 1848), w których wyrażał nadzieję na odzyskanie przez Polskę niepodległości i apelował o braterstwo i współpracę między Polakami i Żydami w działaniach prowadzących do tego celu. Jego apele odegrały ważną polityczną rolę; stawiały też Żydów na równi z innymi narodami, walczącymi o odzyskanie wolności. H. poparł także ideę utworzenia Legionu Żydowskiego Adama Mickiewicza. Pod koniec życia zbliżył się do Alliance Israélite Universelle; publikował w jego organie „Archives Israélites”. Wydał kilka broszur i książek w języku francuskim, pośród których były także próby literackie oraz dwutomowy Dictionnaire universel français-hebreu. Wśród jego pism politycznych poświęconych kwestii żydowskiej w Polsce największy rozgłos zyskała książka Les Israélites de Pologne (1846, przedmowa J. Czyńskiego). W jej pierwszej części H. przedstawił zarys dziejów Żydów w Polsce, szczególnie interesujące i szczegółowo potraktowane były fragmenty poświęcone powstaniu listopadowemu i Wielkiej Emigracji; w drugiej – zagadnienia religijne, omówione w duchu potrzeby głębokich reform, także życia społecznego Żydów, z akcentowaniem „powinowactwa obu zakonów”. Jego wizja znajdowała poparcie demokratycznie usposobionych kręgów emigracyjnych oraz żydowskich intelektualistów na Zachodzie (zamieszczony tam został list filozofa franc. Adolfa Francka). Była jednak już wówczas krytykowana jako „naiwna” i „nieprzystająca do rzeczywistości”. Ataki pojawiające się w tej książce, jak i w innych pismach H., na talmudystów i mesjanizm żydowskich przysporzyły mu wrogów w środowiskach ortodoksyjnych.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand