Heschel Abraham Joszua (Joshua)

(1907 Warszawa – 1972 Nowy Jork) – teolog i filozof. Pochodził z rodziny o znakomitych koligacjach wśród cadyków polskich. Tradycyjne wykształcenie religijne zdobywał w Warszawie i Wilnie, gdzie związał się z litertacką grupą „Jung Wilne”, debiutując tomikiem wierszy. Studiował w Berlinie (od 1927) na uniwersytecie i w Hochschule für die Wissenschaft des Judentums (doktorat uzyskał na podstawie pracy Die Prophetie; O istocie proroctwa, wyd. PAU w 1936). Wyznaczony przez M. Bubera na jego następcę w kierowaniu Freies Jüdisches Lehrhaus we Frankfurcie n. Menem (1937), musiał opuścić to stanowisko, deportowany z Niemiec jako polski Żyd w 1938. Przez jeden semestr prowadził zajęcia w warszawskim Instytucie Nauk Judaistycznych. Na krótko przed wybuchem II wojny światowej (lipiec 1939) wyjechał na wykłady do Hebrew Union College w Cincinnati. W 1945 objął katedry etyki żydowskiej i mistycyzmu w nowojorskim Jewish Theological Seminary. Był uważany za jednego z największych myślicieli żydowskich swych czasów. Jego aktywność społeczną (m.in. interesował się prawami człowieka w Europie Wsch.) uczyniła zeń najbardziej wpływową postać wśród Żydów w Stanach Zjednoczonych od lat 60. XX w. Zainteresowania naukowe H. były bardzo rozległe; obejmowały m.in. powstanie Talmudu i wczesną myśl rabiniczną (Tora min ha-szam(m)ajim be-aspaklarja szel ha-dorot = hebr., Tora dana przez Boga w odzwierciedleniu pokoleń, t. 1–2, 1962–1966); żydowską filozofię średniowieczną (Maimonides, eine Biographie, 1935; The Quest for Certainly in Saadia’s Philosophy, 1944). Przede wszystkim zaprezentował własną filozofię religii i judaizmu (The Sabbath, 1951 [wyd. pol. Szabat i jego znaczenie dla współczesnego człowieka, 1994]; Man is not Alone, 1951; Man’s Quest for God, 1954; God in Search of Man, 1955; The Insecurity of Freedom, 1965; Who is Man?, 1965). W swych wywodach wybierał drogę pośrednią pomiędzy religijnym fundamentalizmem a prądami liberalnymi, zachowując admirację dla duchowego świata Żydów polskich (interesował się głęboko chasydyzmem polskim), z którego wyszedł, czemu dawał wielokrotnie wyraz (m.in. w książce The Earth Is the Lord’s, 1950; wyd. pol., Pańska jest ziemia. Wewnętrzny świat Żyda w Europie Wschodniej, 1996), a zwłaszcza w ostatnich pracach: zabarwionej autobiograficznie Passion for Truth (1973) i biografii M.M. Morgensterna z Kocka.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand