Hal(l)el

(hebr., Chwała, Dziękczynienie; jid. Hałeł) – w liturgii nazwa Psalmów 113-118, które śpiewa się na stojąco, po Amidzie odmawianej podczas szacharit w czasie świąt, z wyjątkiem Rosz ha-Szana, Jom Kipur oraz Purim, kiedy to miejsce H. zajmuje czytanie Księgi Estery. Talmud nazywa ten zbiór Halelem egipskim, gdyż jest w nim m.in. mowa o wyjściu Izraelitów z Egiptu. H. poprzedza i kończy odmówienie błogosławieństwa. Pół-Halel (hebr. Chaci Halel), będący krótszą wersją H., odmawia się (z pominięciem wersów 1-11 Psalmu 115 oraz 1-11 Psalmu 116) przez ostatnie sześć dni trwania święta Pesach oraz na Rosz Chodesz. Wielki Halel (hebr. Halel ha-Gadol), czyli Psalm 136 odmawia się w szabat i święta na początku modłów porannych. W czasach istnienia Świątyni, H. odśpiewywali lewici przy dopełnianiu obrządku złożenia ofiary z baranka w wigilię Pesach (por. seder). Dla upamiętnienia tego, w rycie sefardyjskim recytowany jest on w Erew Pesach. Ten obyczaj był nieznany Żydom aszkenazyjskim, a co za tym idzie, nie był uznawany w rycie polskim. Chasydzi, przyjmując modlitewnik luriański, a z nim wspomniany zwyczaj, spowodowali, że z czasem także w niechasydzkich gminach żydowskich, wbrew miejscowej tradycji (minhag), przyjął się obyczaj recytowania H. w pierwszą i drugą noc Pesach. W tym wypadku przeważyła popularność danej praktyki w religijności ludowej (np. zakazywał jej J.M. Ornstein, jednak już w poł. XIX w. musiał ją zaakceptować w swym responsie jego następca na stanowisku rabina lwowskiego, Josef Saul Natanson [1808-1875]).

Autorzy hasła: Magdalena Bendowska, Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand