Gottlober Abraham Ber

zw. MAHALALEL-em bądź ABAG-iem (ABAG; akr. od Abraham Ber Gotlober) ([1810] 1811 Starokonstantynów – 1899 Białystok) – pisarz, historyk, publicysta; pisał w językach hebrajskiego i jidysz. W młodości pozostawał pod wpływem kabałychasydyzmu. Poznawszy w czasie podróży J. Perla (1828), poświęcił się naukom świeckim, co skłoniło jego teścia-chasyda do wymuszenia na nim rozwodu. Od tej G. pory wiódł tułaczy żywot. Duży wpływ wywarły nań znajomości z M.M. Lefinem i I.B. Lewinsohnem. W 1851 zdał egzamin uprawniający do nauczania w tzw. „kazionnych” szkołach. W 1866 został nauczycielem Talmudu w żytomierskiej szkole rabinów (por. szkoły rabinów). Po jej likwidacji, w 1873 przeniósł się do Dubna i zajął wyłącznie twórczością literacką. Wydawał mies. „Ha-Boker Or” (od 1876). W 1835 debiutował tomem wierszy, napisanych w języku hebrajskim, jednak sukces przyniósł mu dopiero następny tom – Ha-nicanim (hebr., Pąki, 1850). Jako maskil i zdecydowany zwolennik postępu, G. potępiał tamujące ów postęp siły ortodoksyjne oraz chasydyzm. Dziejom kabały i chasydyzmu poświęcił bardzo nieobiektywne, oparte na wzorach niemieckiego studium Toldot ha-kabal(l)a we-ha-chasidut (hebr., Historia kabały i chasydyzmu, 1869). W latach 70. XIX w. zwalczał także nowe prądy (m.in. P. Smolenskina) i dopiero po pogromach 1881 związał się z ruchem Chibat Syjon, czemu dał wyraz w twórczości poetyckiej, m.in. w tomie Kol szire(j) MAHALALEL (hebr., Wiersze zebrane MAHALALEL-a, 1890). G. był płodnym pisarzem, a jego spuścizna – oprócz wierszy – obejmuje utwory sceniczne (w tym komedię w języku jidysz Der Dektuch = Baldachim, napisana w 1838, wydana anonimowo w 1876), prace historyczne o karaimach, kabale i chasydach, opowiadania, bardzo cenne pamiętniki (1880–1881). Schorowany, ostatnie lata życia spędził w Białymstoku, zmarł w ubóstwie. (Zob. też Werbel Elijahu Mordechaj)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand