Gemara

(aram., Zakończenie; od rdzenia gmr [ gimel, mem re(j)sz] = kończyć, zakończyć, dokonać; jid. G(e)more) – część tradycji literackiej, składającej się na Talmud, zawierającej dyskusje i rozszerzenie wcześniej uporządkowanej Miszny. Jest ona dziełem amoraitów i powstawała po zamknięciu podstawowej redakcji Miszny, a więc począwszy od ok. III w. n.e. Każda z dwóch wersji Talmudu (Talmud JerozolimskiTalmud Babiloński) ma swą własną G.: 1. Gemara Jerozolimska (GJ), zw. też Palestyńską, powstawała w środowisku palestyńskim do V w. n.e. Została spisana w języku hebrajskim i w dialekcie zachodnio-aramejskim, zw. też aramejsko-palestyńskim. Obejmuje wszystkie traktaty misznaickie porządków Zeraim, Moed, NaszimNezikin; niekompletne traktaty Nid(d)aMakot (ze względu na uszkodzenie rękopisu z Lejdy, stanowiącego podstawę pierwszej drukowanej edycji TJ z 1522). Wielu uczonych uważa, że pierwotnie GJ istniała też do porządku Kodaszim. 2. Gemara Babilońska (GB) powstawała w akademiach talmudycznych w Babilonii do VI w. Została spisana w języku hebrajskim i dialekcie wschodnio-aramejskim. Obejmuje traktaty B(e)rachotNid(d)a; porządek Moed (z wyjątkiem traktatu Sz(e)kalim), Naszim; Nezikin (z wyjątkiem traktatów Pirke(j) AwotEduj(j)ot); Kodaszim (z wyjątkiem traktatów Mid(d)otKin(n)im). Mimo, że GJ zawiera dyskusje nad 39 traktatami Miszny, a GB – jedynie nad 36. i połową 37., druga z wymienionych jest około trzy razy obszerniejsza niż pierwsza. Kilka traktatów nie ma własnej G. w żadnym z Talmudów. Jednak znaczna część traktatów, które nie mają własnej Gemary, została omówiona w innych traktatach. W związku z większym znaczeniem TB, także termin G. – bez dodatkowych określeń – oznacza najczęściej GB. Ze względu na ataki chrześcijan na Talmud i wynikające stąd trudności z cenzurą kościelną, w XVI w. upowszechniło się używanie terminu G. na określenie całego Talmudu (por. AKUM). (Zob. też mas(s)echet)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem