Gamaliel II (Młodszy)

(hebr. Gamli’el = Bóg jest moim zadośćuczynieniem, Bóg uczynił mi dobrze); Raban Gamliel [be-Ribi]; Gamaliel z Jawne (? – przed 132 n.e.) – uczony zaliczany do drugiego pokolenia palestyńskich tan(n)aitów; kontynuator dzieła ocalenia tradycji żydowskiej i religii judaistycznej po zburzeniu Drugiej Świątyni, podjętego przez Jochanana ben Zak(k)aja; syn Szymona [ben Gamaliela I]; wnuk Gamaliela I; ojciec rabiego Szymona (który zastąpił go na stanowisku nasiego) oraz rabiego Chaniny; dziadek Jehudy ha-Nasiego. Dzięki G. II akademia w Jawne przekształciła się w instytucję o największym dla Żydów autorytecie religijnym, prawnym i moralnym, przejmując funkcje dawnego sanhedrynu (w 90–110 n.e. G. II pełnił w nim funkcję nasiego). Podróżował też po kraju, sprawując kontrolę nad funkcjonowaniem systemu prawnego i organizacji gmin. Apodyktyczny charakter i kategoryczność wypowiedzi przysporzyły temu uczonemu wielu wrogów. Ostry konflikt z rabim Jehoszuą ben Chananją sprawił, że G. II został usunięty z zajmowanego stanowiska, a jego miejsce zajął Eleazar ben Azaria. Jednak po załagodzeniu sporu G. II zaczął na nowo pełnić funkcję nasiego, zaś Eleazara uczyniono jego zastępcą. G. II, wraz z Eleazarem i rabim Jehoszuą, podróżował z misjami do namiestnika Syrii, do Rzymu i inych miejsc. Jego zasługą było podniesienie urzędu przewodniczącego sanhedrynu do rangi najwyższej władzy wszystkich Żydów, a także ustalenie (wraz z innymi członkami sanhedrynu) kanonu BH, rozstrzygnięcie licznych kwestii prawnych, wprowadzenie zmian w codziennym rytuale modlitewnym, określenie ostatecznej wersji Osiemnastu błogosławieństw (Szmone esre(j)), a nadto ostateczne wykluczenie wszystkich odszczepieńców (hebr. minim) ze społeczności żydowskiej. Jemu też przypisuje się ustanowienie świąt Jom Kipur, Rosz ha-Szana, oraz wprowadzenie zmian do obchodów święta Pesach (zob. też seder) i do obrzędów pogrzebowych. Zgodnie z tradycją, G. II przed śmiercią zarządził, by pochowano go w zwykłej, płóciennej szacie. Za jego przykładem poszli inni; odtąd wśród Żydów panuje obyczaj grzebania zmarłych w prostej, płóciennej odzieży (zob. całun).

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand