Friedländer Dawid

(1750 Królewiec – 1834 Berlin) – kupiec i przemysłowiec; czołowy przedstawiciel niemieckiej haskali, uznany za duchowego przywódcę gminy żydowskiej w Berlinie; prekursor walki o równouprawnienie Żydów w Prusach; zwolennik pełnej asymilacji ludności żydowskiej; przyjaciel i duchowy następca M. Mendels(s)ohna. W 1778 był współzałożycielem berlińskiej Wolnej Szkoły Żydowskiej (Jüdische Freischule), należał do Związku Miłośników Literatury Hebrajskiej (Verein der Hebräischen Literaturfreunde), który – pod jego wpływem – przekształcił się w Stowarzyszenie Wspierające Uczciwość i Dobro (Gesellschaft zur Beförderung des Edlen und des Gutes). Przyczynił się do powołania w Prusach komisji królewskiej, która miała za zadanie opracować projekt reformy prawnego położenia Żydów w państwie. W 1810 został asesorem w Królewskim Kolegium Manufaktur i Handlu. W styczniu 1816 – z inspiracji Rady Najwyższej Tymczasowej Królestwa Polskiego – został zaproszony do Królestwa i poproszony o przedstawienie opinii nt. kwestii emancypacji Żydów na ziemiach polskich oraz koniecznych reform. W przedłożonym władzom Królestwa dokumencie z marca 1816 (wyd. Berlin 1819 pt. Über die Verbesserung der Israeliten im Königreich Polen), postulował potrzebę przeprowadzenia wielu reform w życiu i obyczajach ludności żydowskiej, w tym także zniesienie specjalnych podatków żydowskich, dopuszczenie oświeconych Żydów do praw cywilnych i obywatelskich. Jego opinia nie wpłynęła jednak w sposób istotny na dalszą politykę władz Królestwa wobec ludności żydowskiej. F. zajmował się również pracą literacką; przetłumaczył z j. hebrajskiego wiele dzieł religijnych (m.in. liczne modlitwy, fragmenty BH); napisał Lesebuch für jüdische Kinder (1779), Sendschreiben einiger Hausväter jüdische Religion an den Probst Teller (1779). Był też autorem dzieł polemicznych, w których opowiadał się za równouprawnieniem Żydów. Choć tradycję rabiniczną uważał za przeżytek, to jednak piętnował częste wśród zwolenników haskali konwersje na chrześcijaństwo.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Dawid Friedländer - Friedländer Dawid - Polski Słownik Judaistyczny
Dawid Friedländer (kliknij, aby powiększyć)

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand