Friedberg Bernard

(Chaim Dow Berusz); Chaim Ber Friedberg (1876 Kraków – 1961 Izrael) – pisarz, uczony bibliograf i genealog, piszący w języku hebrajskim. W 1900 osiadł we Frankfurcie n. Menem, gdzie pracował w firmie wydawniczej Izaaka Kaufmanna, następnie prowadził wydawnictwo samodzielnie, później – wraz ze wspólnikiem. Bankructwo wspólnika zmusiło go do zmiany zawodu; zajął się handlem diamentami i przeniósł się do Antwerpii (1910). W 1940, po zajęciu Belgii przez Niemców, F. uciekł do Francji. W 1946 osiadł w Tel Awiwie. Mimo, że przez większość życia utrzymywał się z handlu diamentami, jego prawdziwą pasją była historia. Zaczynał swą działalność pisarską w tej dziedzinie jako monografista hebrajski, pisząc biografie wybitnych postaci, publikowane w prasie hebrajskiej i niemieckiej oraz w postaci książkowej, m.in.: Rabenu Josef Karo (1895); Abraham Braude und seine Nachkommenschaft (1897); Marganita Spira (1899; poświęcona rodzinie Spira, a szczególnie Natanowi Nacie ben Szlomo Spirze; Keter Kehun(n)a (1898; dotycząca rabina Sabataja Kohena); Le-toldot miszpachat Szor (1901; monografia rodziny Schorrów); Bne(j) Lando le-miszpechotam, 1905; monografia rodziny Landau); Toldot miszpachat Horowic (najpierw w prasie 1909, potem osobno 1911 i 1928; monografia rodziny Horowiców). Luchot zikaron (hebr., Tablice pamięci, 1897, 1904, 1969) poświęcił epitafiom z cmentarza krakowskiego i związanym z nimi biograficznym szkicom odnoszącym sie do rabinów i seniorów krakowskich (por. inskrypcje na nagrobkach żydowskich); rodzinnego miasta dotyczy też jego artykuł Neue auf dem jüdischen Friedhof in Krakau aufgefundene Grabschriften (w: „Monatschrift für Geschichte und Wissenschaft des Judentums” 1900). Głównym nurtem twórczości F. stały się biograficzne studia, poświęcone hebrajskim drukarzom; krakowskim – Ha-dfus ha-iwri be-Kroke (hebr., Drukarstwo żydowskie w Krakowie, 1900); lubelskim Le-toldot ha-dfus ha-iwri be-Lublin (hebr., Do dziejów drukarstwa żydowskiego w Lublinie, 1901, 1990); oraz seria wydawana od 1932 pt. Toldot ha-dfus ha-iwri… (hebr., Dzieje drukarstwa żydowskiego…), a w niej tomy poświęcone Polsce – Toldot ha-dfus ha-iwri be-Polanija (ukazały się w 1932, 1950, 1956). Wśród studiów bibliograficznych F. najważniejszym dokonaniem pozostaje Be(j)t eked s(e)farim. Leksikon bibliografi (hebr., dosł.: Księgozbiór, przen.: Księgi drukowane. Leksykon bibliograficzny, wyd. 1, t. 1-4, 1928-1931, obejmujące wszystkie publikacje hebrajskie z lat 1475-1900; wyd. 2, t. 1-4, 1951-1956, obejmuje publikacje hebrajskie z lat 1475-1950 – ok. 26 tys. pozycji; reprint 2. wydania – 1969, 1971). (Zob. też Wet(t)stein Fajwel Hirsz)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand