Fiszel Mojżesz

(1480 – [1541] 1542 Kazimierz pod Krakowem) – doktor medycyny i sztuk wyzwolonych, lekarz i rabin krakowski, oskarżony o sprzyjanie sekcie judaizantów; wnuk Mojżesza F. i Racheli F. Dzięki swej babce i rodzicom, Franczkowi F. i Chwałce (Falce), serwitorom króla Zygmunta I Starego miał ułatwiony dostęp do dworu królewskiego. W 1521 monarcha uwolnił go, z powodu biegłości w sztuce lekarskiej, od płacenia tzw. podatków żydowskich. Przed 1528 F. ożenił się z Esterą, dwórką królowej Bony. Po śmierci wuja F. – Aszera Lemla, rabina tzw. polskiej gminy żydowskiej w Kazimierzu pod Krakowem, król w 1532 mianował go na to stanowisko, zwalniając jednocześnie od płacenia podatków zwyczajnych i nadzwyczajnych. Wywołało to sprzeciw ze strony tzw. czeskiej gminy żydowskiej. Spór między obiema gminami rozstrzygnął Zygmunt Stary aktem z października 1535, w którym – uwzględniając niezwykłą biegłość F.Prawie Mojżeszowym oraz sztuce lekarskiej – powtórnie uwolnił go od wszelkich podatków i poddał wyłącznie sądownictwu monarchy. Ustanowił też bardzo wysoką karę za nieprzestrzeganie tego zarządzenia. W grudniu 1541 król rozszerzył znacznie władzę F., mianując go – wspólnie z rabinem lubel., S.S. Szachną – rabinem generalnym w Małopolsce i na Rusi. Ich władza rozpościerała się na województwa: krakowskie, sandomierskie, lubelskie, ruskie, bełskie i ziemię chełmską. Monarcha nadał obu rabinom prawo sądzenia i karania Żydów za występki religijne, włącznie z prawem rzucania na nich klątwy (cherem). F. utrzymał się na nowym stanowisku zaledwie kilka miesięcy. Wkrótce po nominacji został oskarżony o sprzyjanie sekcie judaizantów i o współudział w nawracaniu chrześcijan na wiarę mojżeszową; poddany torturom, po uwolnieniu z więzienia, na skutek zadanych cierpień, zmarł.

Autor hasła: Maurycy Horn

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem