Ezaw

(hebr. Esaw = owłosiony, czerwonawy; jid. Ejsew); Edom (od hebr. adom = czerwony) – według tradycji biblijnej (Rdz 25,25), syn Izaaka i Rebeki, starszy bliźniaczy brat Jakuba i jego rywal w walce o pierwszeństwo, a więc i władzę; zręczny myśliwy; protoplasta Edomitów. Zwaśniony z Jakubem, który podstępnie zdobył błogosławieństwo ojca (Rdz 25,29-34; 27,1-45), wybaczył mu ów występek. Zgodnie z owym błogosławieństwem, młodszy brat miał zdominować starszego, ale wojna między nimi miała trwać wiecznie. Bracia symbolizują dwie kultury; Jakub – pasterską, E. – myśliwską, oraz dwa narody – Izrael i Edom. W hag(g)adzie E. zamieszkujący krainę Seir nie cieszy się zbyt wielkim szacunkiem, podkreślana jest jednak jego wielka miłość do ojca i okazana bratu wielkoduszność. Niekiedy o Hamanie mówiono, jako o potomku Ezawa. Mistycy często uważali E. za przedstawiciela tzw. drugiej strony (sitra achra). Od czasu Heroda Idumejczyka (Idumea jest inną nazwą domeny E. – Edomu), który sprawował władzę z nadania rzym., E. był symbolem Rzymu, a później chrześcijaństwa. W tradycji żydowskiej utożsamiany był z Samaelem, reprezentującym siły wrogie ludowi Bożemu, oraz z poganinem, tj. nie-Żydem. Podobnie traktował go Sabataj Cwi, który zapowiadał zemstę na E. za pogromy Chmielnickiego (Chmielnickiego powstanie). To właśnie konieczność walki z E. miała zmusić Sabataja i jego najbliższych zwolenników do zawarcia czasowego sojuszu z Izmaelem i przejścia na islam. W pismach sabataist. E. jest rywalem Mesjasza w walce o władzę nad światem. Wątek zbawienia, jako wydziedziczenia E. przez Jakuba przewija się często w wykładach J. Franka. Symbolika E. jest tam jednak dwuznaczna. Z jednej strony uosabia on katolicyzm, nazywany dat ha-kadosz szel Edom (hebr., święta religia Edomu), z drugiej zaś jest „Wielkim Bratem, który stoi przed Bogiem”. W tej ostatniej roli przypomina raczej Anioła Oblicza. Rolę Samaela przejmuje wtedy Laban. E., jako brat Mesjasza, reprezentuje niepoznawalnego Boga w wyższym świecie duchowych emanacji, oddzielonym od świata materialnego mistyczną zasłoną (hebr. wilon). Przebycie tej zasłony i pojednanie braci będzie równoznaczne ze zjednoczeniem obu światów i ze zbawieniem. Ostatecznym aktem zbawczego procesu będzie połączenie się E. z jego oblubienicą Szechiną, więzioną na Jasnej Górze. Frank powoływał się na obietnicę, jaką biblijny Jakub złożył E., że odwiedzi go w rodowej siedzibie (Rdz 33,14). Ponieważ Biblia nigdzie nie wspomina, by obietnicy tej dopełnił, Frank wyciągnął stąd wniosek, że musi to uczynić on sam, jako Drugi Jakub. (Zob. też ezawowe szaty)

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem