Emden Jaakow Israel [ben Cwi Hirsch Aszkenazi]

zw. – od tytułu swego dzieła – Jaawecem (1697 Altona – 1776 tamże) – rabin, autorytet w sferze halachy, uznawany za wybitnego uczonego; przeciwnik sabataizmu; jego nazwisko pochodzi od nazwy miasta Emden, w którym przez rok pełnił funkcję rabina. Był człowiekiem niezależnym, kryt. nastawionym wobec pilpulu oraz wielu obyczajów rozpowszechnionych wśród ówczesnych Żydów aszk., ale też wobec nadużyć w życiu społecznym (zwł. w samorządzie żydowskim). Jego gwałtowne wystąpienia polemiczne oraz opinia „burzyciela autorytetów” przysporzyły mu wielu wrogów. Toteż tylko raz piastował funkcje rabinackie w Emden (1728 [1729] – 1733). Propagował swe poglądy, m.in. dzięki prywatnej drukarni, którą w 1743 założył w Altonie. Opublikował 25 mniejszych i większych dzieł polemicznych oraz ok. 40 prac z dziedziny halachy. Jest autorem wielu dzieł religijnych, m.in.: komentarzy do Miszny pt. Lechem Szam(m)ajim (t. 1, 1728; t. 2., 1768); responsów Szeelat Jaawec (t. 1, 1738; t. 2, 1759); modlitewnika Seder ha-tefil(l)a (trzy części, 1745-1748; wielokrotnie potem wznawiany); oraz komentarzy do Szulchan Aruch (do części Orach Chajim), zatytułowanych Mor u-Keci'a (t. 1, 1761; t. 2, 1768). Dużą wagę miał wydany przezeń w kilku częściach modlitewnik, zaopatrzony w komentarze, znany pod tytułem Sid(d)ur Be(j)t Jaakow (1745-1748; wielokrotnie później wznawiany). Najgłośniejsze wystąpienia polemiczne E. związane były z jego sporem z J. ben N.N. Eibe(n)schützem, skłaniającym się ku sabataizmowi; w sekcie tej bowiem E. upatrywał wielkie zagrożenie dla judaizmu. W tym sporze wiele autorytetów, w tym liczni rabini z Polski, poparło Eibeschütza. Kontrowersje te doprowadziły E. do zajęcia się kabałą. Występował przeciw praktycznym jej zastosowaniom (m.in. przeciw amuletom używanym przez sabatajczyków). W dziele Mitpachat sfarim (1768) dokonał krytyki księgi Zohar, kwestionując jej antyczność, a więc i znaczenie sakralne. Także te poglądy wywołały w wielu kręgach gwałtowne oburzenie.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem