Eljaszew Izydor

pseud. Bal-Machszowes (jid., Zadumany, Rozważny) (1873 Kowno – 1924 tamże) – krytyk literatury jidysz i hebrajskiej. Studiował w jesziwie, związanej z ruchem musar na terenie Kurlandii, a później – medycynę w Heidelbergu i Berlinie. Egzamin upoważniający do praktyki lekarskiej w Rosji zdał w 1905 i od tego czasu praktykował w Kownie, Rydze, Warszawie i Petersburgu. Pierwsze próby literackie podjął ok. 1895 w kręgu studenckiego kółka. Pierwsze krytyki literackie zaczął pisać ok. 1899, początkowo w języku niemieckim i rosyjskim. Wkrótce, pod wpływem I.L. Pereca, poświęcił się głównie pisaniu w języku jidysz. Uważał, że dzieła w języku jidysz i hebrajskim są dwiema gałęziami tej samej literatury narodowej Żydów. Jego zasługą jest przede wszystkim wypromowanie literatury jidysz, jako odrębnej dziedziny twórczości artystycznej, oraz wprowadzenie do niej i do jej krytyki, kryteriów oraz standardów estetycznych, obowiązujących w literaturze zachodnioeuropejskiej. E. był autorem pierwszego krytyczno-literackiego przeglądu, zamieszczanego na łamach pisma „Der Jud” (1901). Redagował „Di Jidisze Sztyme” (jid., Głos Żydowski, Ryga 1910) oraz rubrykę lit. w „Der Frajnd” (Warszawa 1912). W 1922-1924, mieszkając w Berlinie, kierował także wydawnictwem Klalverlag. Jego dzieła zebrane (Geklibene szriftn) ukazały się drukiem w Wilnie (t. 1-5, 1910-1915). E. tłumaczył na język jidysz klasykę europejską, oraz – jako zwolennik syjonizmu – powieść T. Herzla Altneuland. Był uważany za największego krytyka literatury żydowskiej swych czasów i – być może – dlatego zapomnieniu uległy jego wartościowe, napiętnowane pesymizmem Ironisze majsłech (jid., Ironiczne opowiastki), napisane po 1910.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand