Eliasza puchar

(hebr. kos Elijahu bądź koso szel Elijahu) – puchar wina napełniany zwyczajowo podczas sederu; nikt go nie wypija, gdyż symbolicznie jest przeznaczone dla Proroka Eliasza. Geneza tego obyczaju wiąże się z toczoną niegdyś przez rabinów dyskusją na temat tego, czy po czterech pucharach należy nakazać spełnianie piątego, wyobrażającego zbawienie. Ostatecznie piąty puchar został pozostawiony Eliaszowi, który ma być zwiastunem Mesjasza. W ten sposób wyrażona zostaje nadzieja na jego rychłe przyjście oraz zaproszenie. Popularna jest też, wyrażająca tę nadzieję, pieśń sederowa Elijahu ha-Nawi (hebr., Eliasz Prorok), którą wykonuje się także podczas hawdali. Początkowo pozostawiano również otwarte drzwi przez cały czas trwania sederu, symbolicznie zapraszając w ten sposób biednych i potrzebujących, bowiem to m.in. pod ich postacią – według późniejszych wyobrażeń – mógł zawitać do żydowskiego domu sam Prorok. W wiekach średnich, m.in. ze względu na mnożące się oskarżenia o mordy rytualne, przy obchodzeniu sederu starano się zachować daleko idącą ostrożność i dyskrecję, gdyż właśnie wówczas często zdarzały się napaści na Żydów i pogromy. Drzwi otwierano więc tylko na chwilę, na znak zaproszenia Proroka, który w tę szczególną noc odwiedza wszystkie żydowskie domy. Z pojawianiem się Eliasza przy sederowym stole wiąże się wiele legend i podań ludowych, które niejednokrotnie bywały kanwą utworów literackich. (Zob. też kogut)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand