Dziesięciu Męczenników

(hebr. Asara Haruge(j) Malchut) – grupa dziesięciu rabich (tan(n)aitów), którzy – według tradycji – zostali straceni w 135 n.e., jednego dnia, w czasie prześladowań rzymskich za cesarza Hadriana, po powstaniu Bar Kochby. Ich kaźń miała być karą za grzech, popełniony przez dziesięciu synów patriarchy Jakuba (por. patriarchowie), którzy – sprzeciwiając się biblijnemu prawu – porwali i sprzedali w niewolę swego brata, Józefa. Wśród D.M. najczęściej wymienia się: Akiwę ben Josefa; Iszmaela ben Eliszę; Eleazara ben Dama; Chananiasza ben Teradjona; Jehudę ben Bawę; Chucpita, zwanego Interpretatorem; Jeszewawa, zwanego Skrybą (Soferem); Eleazara ben Szam(m)uę; Chaninę ben ha-Chinaja; Szymona ben Gamaliela I oraz Iszmaela Arcykapłana. Legenda nie ma dostatecznych podstaw hist., gdyż uczeni ci nie żyli w jednym czasie i tylko część z nich poniosła śmierć męczęńską z różnych powodów. Tradycja jednak gromadzi ich razem, potęgując efekt ich tragicznego losu. Legenda o D.M. nie pojawia się w literaturze z czasów tanaitów i wczesnotalmudycznej, natomiast midrasze, w tym znany z kilku wersji Midrasz Dziesięciu Męczenników, przynoszą na jej temat wiele szczegółów. Z nich zaś wywodzą się dwie poetyckie wersje tej legendy: pij(j)ut pt. El(l)e ezkera (hebr., Gdy wspominam o tym; tytuł pochodzący od pierwszych słów Ps 42,5), napisany akrostychem alfabetycznym, recytowany przez Aszkenazyjczyków jako musaf w Jom Kipur (Sefardyjczycy recytują go – z pewnymi zmianami w tekście – rankiem w Tisza be-Aw); oraz kina pt. Arzej ha-Lewanon (hebr., Cedry Libanu), recytowana przez Żydów aszk. rankiem, podczas liturgii Tisza be-Aw. W konserwatywnych synagogach część liturgii, związana z Elle ezkera rozszerzana jest przez włączenie czytania, związanego z Holokaustem, upamiętniającego 6 mln. Żydów, zamordowanych przez hitlerowców. Po prześladowaniach Żydów w średniowieczu, historia D.M. nabrała wymiaru mistycznego. (Zob. też Aw ha-Rachamim)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem