Dziesięcioro Przykazań

(hebr. Aseret ha-Dibrot; jid. Aseres-Hadibres, dosł.: Dziesięć Słów); Słowa Przymierza; Dekalog (grec. dekalogos, od déka = dziesięć i lógos = słowo) – przykazania zawarte w Księdze Wyjścia (20,2–17) oraz w zasadzie powtórzone w Księdze Powtórzonego Prawa (5,6–21); część z nich inaczej ujęta jest też w Księdze Kapłańskiej (19). Według Biblii (Wj 20,28; Pwt 4,13, 10,4), Dziesięć Słów [Bożych] zostało przekazane Mojżeszowi na górze Synaj (por. Przymierze z Bogiem), a następnie wyryte na dwu kamiennych Tablicach Przymierza (hebr. Szne(j) Luchot ha-Brit). Zgodnie z tradycją, miało to miejsce siedem tygodni po wyjściu Żydów z Egiptu; wydarzenie to jest upamiętniane podczas święta Szawuot. Była to publiczna teofania; cały lud Izraela, zgromadzony pod Synajem, brał w niej udział. Talmud rozważa, ile z D.P. słyszalne było dla wszystkich tam zgromadzonych, a pośrednio – w ogóle dla wszystkich ludzi, bo słyszalne to być miało we wszystkich 70 językach świata (Szabat 88b). Pierwsze tablice zostały rozstrzaskane przez Mojżesza, zdesperowanego oddawaniem przez lud czci złotemu cielcowi, ale potem odtworzono identyczne tablice. Były one przechowywane w Arce Przymierza, najpierw w Przybytku na pustyni, a potem w Pierwszej Świątyni Jerozolimskiej. W czasach nowożyt., wizerunek tablic zdobi synagogi. Nieoczywisty jest podział biblijnego tekstu na dziesięć słów. Sama Tora wprost go nie wskazuje. W interpretacji katolickiej, w przeciwieństwie do protestanckiej, która powróciła w tym względzie do tradycji żydowskiej, pierwsze przykazanie („Jam jest Pan, Bóg twój, który cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli”), traktuje się jako wprowadzenie do następnego; a zatem każde przykazanie ma numer o jeden niższy, a ostatnie jest podzielone na dwa. Pierwsze pięć przykazań, to – oprócz pierwszego – zakazy bałwochwalstwa i bluźnierstwa, oraz nakazy odpoczynku w szabat i szacunku dla rodziców. Pozostałe pięć przykazań, znajdujące się na drugiej tablicy, odnosi się do stosunków społecznych; są to: zakazy morderstwa, cudzołóstwa, kradzieży, fałszywego świadectwa, pożądliwości. W starożytności Dekalog był odmawiany podczas codziennej liturgii, przed modlitwą Szma Israel. Zostało to jednak zarzucone, by przeciwstawić się opinii, że tylko D.P. (w przeciwieństwie do reszty Tory) pochodzi od Stwórcy. Kiedy ich recytacja ma miejsce w ramach normalnego rocznego cyklu czytań Tory, członkowie kongregacji wstają. Dzięki innym religiom monoteistycznym, D.P. jest uznawane za kanon podstaw religii i moralności. W Talmudzie szczególna ich ważność jest wyrażona w wizji, że Tablice Przymierza istniały przed stworzeniem świata. (Zob. też Midrasz Aseret ha-Dibrot)

Autor hasła: Stanisław Krajewski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem